Το μετρό Θεσσαλονίκης και η «έκρηξη» Μιχ. Χρυσοχοϊδη

Σχεδόν δέκα χρόνια προτού ανακαλύψει το Mega ότι ο υπουργός Υποδομών Μιχ. Χρυσοχοΐδης βάλλεται από τη διαπλοκή και απειλείται από άγνωστους εκβιαστές, κάποιοι είχαν τολμήσει να γράψουν ότι το μετρό Θεσσαλονίκης, που τότε (2005-06) βρισκόταν σε διαγωνιστική διαδικασία, είναι κακοσχεδιασμένο και πανάκριβο. Οσα υποστήριζαν προέρχονταν από στελέχη της Αττικό Μετρό, που έχει την εποπτεία του έργου, και από τη σύγκριση αντίστοιχων μετρό στην Ευρώπη. Ο τότε υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γ. Σουφλιάς και η τότε διοίκηση της Αττικό Μετρό απαντούσαν με φρασεολογία αντίστοιχη με αυτή που χρησιμοποίησε την Πέμπτη στη Βουλή ο κ. Χρυσοχοΐδης. Μιλούσαν για «συμφέροντα», «εκβιαστές», «οπαδούς της μιζέριας» και άλλα ηχηρά παρόμοια. Μάλιστα, επειδή τότε υπήρχαν και πολλά λεφτά, το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ έβαλε και ολοσέλιδη πληρωμένη καταχώριση στις εφημερίδες υπό τον τίτλο «Η αλήθεια για το μετρό Θεσσαλονίκης», προκειμένου να κατακεραυνώσει τον ατυχή δημοσιογράφο που τόλμησε…

Τα χρόνια πέρασαν και δυστυχώς επιβεβαιώθηκαν όσοι έγραφαν ότι το έργο σχεδιάστηκε στο γόνατο από την Αττικό Μετρό. Ελαχε, δε, να είναι υπουργός Υποδομών ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης όταν πλέον το χαλί της αδιαφορίας δεν μπορούσε να κρύψει άλλα προβλήματα της μεγάλης εργολαβίας, ο προϋπολογισμός της οποίας φτάνει το 1 δισ. ευρώ. Οταν, μάλιστα, έγινε γνωστό την προηγούμενη εβδομάδα ότι η κοινοπραξία υπό την τεχνική εταιρία ΑΕΓΕΚ (τεχνικός σύμβουλος της κοινοπραξίας είναι η ΑΚΤΩΡ) έστειλε επιστολή με την οποία στην ουσία απειλεί με εγκατάλειψη των εργοταξίων, υπήρξε θόρυβος μεγάλος. Το μετρό έπρεπε να λειτουργεί από το 2012, αλλά σήμερα δεν γνωρίζουμε ούτε το κόστος ούτε τον χρόνο παράδοσης. Επιχειρηματίες που βρίσκονται στην περιοχή των εργοταξίων έχουν σηκώσει τα χέρια ψηλά. Τους είχαν πει ότι η ταλαιπωρία είναι προσωρινή, αλλά έγινε μόνιμη.

Τι έγραψε την Πέμπτη η «δημοκρατία»; Οτι ο υπουργός Υποδομών, όταν ρωτήθηκε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, σφύριζε αδιάφορα. Απέφυγε να τοποθετηθεί επί της ουσίας για το τι πραγματικά συμβαίνει με τον εργολάβο του μετρό Θεσσαλονίκης, απέφυγε να αναφερθεί στις απαιτήσεις που έχει εγείρει. Εφτασε μέχρι του σημείου να υποστηρίξει, με διάφορες περικοκλάδες, ότι η σύμβαση δεν θα αλλάξει και το έργο θα παραδοθεί στον χρόνο και στο κόστος του! Την ίδια ημέρα, από το βήμα της Βουλής, ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης εκφώνησε δεκάρικο με απίστευτες ύβρεις κατά της «δημοκρατίας» και μισόλογα περί εκβιαστών που θέλουν υπεργολαβίες κ.λπ., χωρίς να κατονομάσει τους διώκτες του. Για το μετρό Θεσσαλονίκης δεν είπε ούτε κουβέντα, γιατί γνωρίζει ότι η τύχη του έργου κρέμεται από μια κλωστή, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τον προϋπολογισμό και την πόλη.

Οι πολίτες δεν αγοράζουν πλέον τις ηρωικές δηλώσεις πολιτικών τύπου Μιχ. Χρυσοχοΐδη. Γνωρίζουν, όπως συνέβη και στην περίπτωση της υποθαλάσσιας οδικής αρτηρίας Θεσσαλονίκης και στα έργα των μεγάλων οδικών αξόνων, ότι, εξαιτίας της πολυετούς αδιαφορίας των αρμοδίων, το Δημόσιο δένεται χειροπόδαρα. Στο τέλος και τα έργα δεν γίνονται (είτε μένουν στα χαρτιά είτε ολοκληρώνονται με καθυστερήσεις και πρόσθετο κόστος) και οι εργολάβοι παίρνουν παχυλότατες αποζημιώσεις. Στην περίπτωση της υποθαλάσσιας οδικής αρτηρίας, η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Υποδομών άσκησε έφεση σε δικαστική απόφαση με την οποία έχει επιδικαστεί σε κοινοπραξία, στην οποία συμμετέχει και η ΑΚΤΩΡ, ποσό περί τα 70.000.000 ευρώ, επειδή ακυρώθηκε άλλο ένα προκλητικά πρόχειρο έργο. Ουδείς λογοδότησε για το συγκεκριμένο ναυάγιο, όπως ουδείς έχει μέχρι σήμερα κληθεί να εξηγήσει ότι το μετρό Θεσσαλονίκης εκτροχιάστηκε σε χρόνο και σε κόστος.

Στην περίπτωση των μεγάλων οδικών αξόνων, τα πράγματα ήταν περισσότερο πολύπλοκα, με τον κ. Χρυσοχοΐδη και τους συμβούλους του να υποστηρίζουν ότι θα πληρώναμε απίστευτες αποζημιώσεις στις κατασκευαστικές κοινοπραξίες αν δεν άλλαζαν προς όφελός τους συμβάσεις παραχώρησης. Ετσι, το Δημόσιο δέχτηκε να συμβάλει με κάτι δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον στην ολοκλήρωση των έργων. «Δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς» είναι η μόνιμη επωδός του υπουργού Υποδομών. Υπάρχουν, όμως, και κάποιοι που θεωρούν ότι δεν μελετήθηκαν επαρκώς οι εναλλακτικές λύσεις και κάποιοι άλλοι οι οποίοι εκτιμούν ότι δεν αποδόθηκαν ευθύνες στους ανθρώπους που έφτιαξαν τις αρχικές συμβάσεις παραχώρησης κατά τέτοιον τρόπο, ώστε οι εργολάβοι και οι τράπεζες να μη χάσουν ούτε ευρώ, ενώ οι φορολογούμενοι να επιβαρυνθούν με δισεκατομμύρια· εκτός αν ο υπουργός Υποδομών θεωρεί ότι πρέπει μονίμως να πληρώνουν οι πολίτες το κόστος της χρεοκοπίας της χώρας και όχι όσοι είχαν αναλάβει τα έργα, με την προσδοκία των παχυλών περιθωρίων που προσφέρουν οι κρατικές συμβάσεις στη χώρα μας. Οταν τα δισεκατομμύρια μοιράζονται ως μαρουλόφυλλα, ο κ. Χρυσοχοΐδης πρέπει να ανέχεται όσους θεωρούν ότι πιθανώς υπήρχαν καλύτερες λύσεις.
Οσο για τα περί εκβιαστών που θέλουν υπεργολαβίες, ο υπουργός Υποδομών είναι προτιμότερο να τους κατονομάσει. Στην αγορά γνωρίζουν σε ποιους αναφέρεται. Γνωρίζουν και σε ποιες καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στην ελληνική Δικαιοσύνη έχει προχωρήσει ο (σχεδόν χρεοκοπημένος) εργολάβος που φωτογραφίζει ο κ. Χρυσοχοΐδης. Ο ίδιος ο υπουργός έχει αφήσει να διαρρεύσουν εδώ και μήνες σε δημοσιογράφους, προκειμένου να αποδείξει ότι είναι σκληρός και ανυποχώρητος.

Πέρα από την ποιότητα του καταγγέλλοντος, υπάρχει και η ουσία των καταγγελιών. Λειτουργεί ή όχι καρτέλ στα δημόσια έργα, με αποτέλεσμα να υπάρξει σοβαρός περιορισμός των εκπτώσεων στους σχετικούς διαγωνισμούς; Το θέμα διερευνάται από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Θεωρούνται λογικές οι εκπτώσεις του 5%-7% σε δύο τρεις διαγωνισμούς της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, οι οποίοι κατά σύμπτωση μοιράστηκαν μεταξύ των ισχυρών κατασκευαστικών ομίλων; Η σπατάλη δισεκατομμυρίων ευρώ για τις υποδομές του σιδηροδρόμου, ενώ η απόσταση Αθήνα – Θεσσαλονίκη διανύεται σήμερα σε μεγαλύτερο χρόνο έναντι της προηγούμενης δεκαετίας, κάνει πολλούς ανθρώπους καχύποπτους.

Ο κ. Χρυσοχοΐδης είχε την ατυχία να είναι υπουργός σε κυβερνήσεις του «εκσυγχρονισμού», όταν κατέστησαν νόμιμες η διαφθορά και η συναλλαγή στα δημόσια έργα μέσω του περίφημου μαθηματικού τύπου επιλογής αναδόχου. Τότε που υπήρχαν προγράμματα υπολογιστών για το στήσιμο των διαγωνισμών, οι προσφορές γράφονταν με το ίδιο χέρι και χιλιάδες άνθρωποι πλούτισαν όχι επειδή ανέλαβαν έργα, αλλά επειδή συμμετείχαν στο μαγείρεμα του διαγωνισμού. Πιθανώς ο άνθρωπος δεν είχε ακούσει τίποτα. Ομως, όσοι ασχολούνται επί χρόνια με τα δημόσια έργα γνωρίζουν ότι δεν ήρθε η κάθαρση που ευαγγελίζονταν οι κυβερνήσεις της τελευταίας δεκαετίας. Οι περιπτώσεις του μετρό Θεσσαλονίκης και των οδικών αξόνων αποτελούν περίτρανη απόδειξη.

Δημοσιεύθηκε σήμερα στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Μια ξεχασμένη ελληνική επένδυση και η Ουκρανία

Πριν από περίπου 15 χρόνια ένα μισθωμένο αεροσκάφος προσγειώνονταν στο αεροδρόμιο του Κισινάου (Κισνιόφ για τους Ρωσόφωνους), της πρωτεύουσας της Μολδαβίας. Μετέφερε περίπου 50 Ελληνες επιχειρηματίες και λοιπούς επισήμους προκειμένου να παραστούν στη θεμελίωση ενός τερματικού σταθμού υγρών καυσίμων στο Δούναβη, ακριβώς πάνω στο «τριεθνές», δηλαδή στα σύνορα Μολδαβίας, Ουκρανίας και Ρουμανίας. Την κατασκευή του έργου είχαν αναλάβει οι δύο μεγαλύτεροι κατασκευαστικοί όμιλοι της χώρας και τμήμα της χρηματοδότησης προέρχονταν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD). Οσοι βρίσκονταν σ’ εκείνο το ταξίδι, για το μεγάλο έργο που σχεδόν άλλαξε χώρα (!), μπορούν να καταλάβουν καλύτερα αυτά που συμβαίνουν τις τελευταίες ημέρες στην Ουκρανία, αλλά και πολλά άλλα για την πρώην Σοβιετική Ενωση.
Μέσα σε απίστευτο κρύο και υγρασία η ελληνική αποστολή βρέθηκε στο χώρο του εργοταξίου κοντά στο Giurgiulesti  για να διαπιστώσει πως οι Ουκρανοί μετακόμιζαν συχνά το συνοριακό φυλάκιο. Ετσι ενώ βρίσκονταν λίγο μακριά από το εργοτάξιο είχε φτάσει ακριβώς στον περίβολο, με αποτέλεσμα ένα τμήμα του χώρου που θα χρησιμοποιούσαν οι εργολάβοι να είχε μεταφερθεί από τη Μολδαβία στην Ουκρανία! Στη γιορτή που ακολούθησε τη θεμελίωση του έργου συμμετείχαν αξιωματικοί από τον Ουκρανικό, Ρουμανικό και Μολδαβικό στρατό. Οι μετακομίσεις φυλακίων φαίνεται πως ήταν συνηθισμένο φαινόμενο και δεν είχαν τότε χαλάσει τις καρδιές τους. Λίγο αργότερα, όπως έμαθα, το ουκρανικό συνοριακό φυλάκιο βρέθηκε μέσα στο εργοτάξιο και (μαζί με το γνωστό πρόβλημα της διαφθοράς) οδήγησαν σε μεγάλες καθυστερήσεις στο φιλόδοξο έργο. Ανθρωποι που ασχολήθηκαν με το έργο μου είπαν πως ο τερματικός σταθμός λειτουργεί, χωρίς να είναι σίγουροι αν παραμένει στα χέρια Ελλήνων επιχειρηματιών.
Οποιος υποστηρίζει πως η χάραξη των συνόρων στην πρώην Σοβιετική Ενωση έγινε με σχεδιασμό και σεβασμό στα δικαιώματα μειονοτήτων ή μικρών κρατών ας ρίξει μια ματιά στο χάρτη. Τότε θα δει πως η Ουκρανία τυλίγει στην ουσία τη Μολδαβία με αποτέλεσμα η μικρή χώρα να μην έχει πρόσβαση σε θάλασσα. Κάτι παρόμοιο ισχύει και με την Κριμαία, που μια φίλη από την Ουκρανία υποστηρίζει πως πάντα την κατοικούσαν «κάτι μελαψοί», και με πολλές περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Τώρα που άνοιξε το κουτί της Πανδώρας θυμόμαστε την περιπέτεια της Γιουγκοσλαβίας η οποία δεν είχε και την καλύτερη κατάληξη. Αυτό που κυρίως έμεινε, είναι μια σειρά από μη βιώσιμα κρατίδια στα οποία ανθεί η διαφθορά και η παρανομία.

Αττική Οδός: Πως πήραν (νομίμως) μερίσματα 100 εκατομμυρίων από την πίσω πόρτα

Μερίσματα που αγγίζουν τα 100.000.000 ευρώ έλαβαν τα τελευταία χρόνια οι εταιρείες που διαχειρίζονται την Αττική Οδό από την εκμετάλλευση του οδικού άξονα, παρά τις δηλώσεις σύμφωνα με τις οποίες δεν έχουν βάλει στην τσέπη ούτε ένα ευρώ ως κέρδος. Οι μέτοχοι  (Ελλάκτωρ, J&P ΑΒΑΞ και Τράπεζα Πειραιώς που πήρε το μερίδιο της ΑΤΤΙΚΑΤ) υποστηρίζουν, σε ανακοίνωση που εξέδωσαν την Τετάρτη, πως «δεν έχει προκύψει μέχρι σήμερα καμία μερισματική ωφέλεια, ούτε ενός Ευρώ, για τους μετόχους της «Αττική Οδός ΑΕ», δηλαδή της εταιρείας που υπέγραψε τη σύμβαση παραχώρησης με το ελληνικό δημόσιο. Συνεπώς, αφού τα κέρδη είναι σχεδόν μηδενικά, όπως προκύπτει από τους ισολογισμούς της «Αττική Οδός ΑΕ», δεν υποχρεούνται να επιστρέψουν το έργο στο δημόσιο, όπως ζητά ο ΣΥΡΙΖΑ.

Η «δημοκρατία» παρουσιάζει σήμερα τα μυστήρια με τα οικονομικά μεγέθη της Αττικής Οδού, αλλά δεν περιορίζεται στην εταιρεία «Αττική Οδός ΑΕ» η οποία πράγματι είχε ελάχιστα κέρδη και δεν μοίρασε μερίσματα. Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η αριθμητική με τα οικονομικά αποτελέσματα μιας άλλης εταιρείας που συνδέεται με τον οδικό άξονα και στο μετοχικό τους κεφάλαιο συμμετέχουν οι μέτοχοι της «Αττική Οδός ΑΕ». Πρόκειται για τις «Αττικές Διαδρομές», την εταιρία που έχει αναλάβει τη λειτουργία και συντήρηση του αυτοκινητόδρομου. Στην τελευταία συμμετέχουν οι Έλληνες μέτοχοι της «Αττική Οδός ΑΕ», με συνολικό ποσοστό 80% και η Egis Road Operation με ποσοστό 20%. Η συμμετοχή των εργολάβων γίνεται μέσω μιας άλλης εταιρείας, της «Αττικά Διόδια».

Τι λένε λοιπόν τα πραγματικά νούμερα της Αττικής Οδού; Πρώτον πως πράγματι η «Αττική Οδός ΑΕ» δεν έχει μοιράσει μερίσματα και συνεπώς δεν υπάρχουν τα κέρδη που θα επέτρεπαν με βάση τη σύμβαση παραχώρησης (τις 268 σελίδες του Νόμου 2445 / 1996 με τις χιλιάδες σελίδες των παραρτημάτων) την επιστροφή του οδικού άξονα στο δημόσιο. Από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της, το 1996, μέχρι και το 2011 η «Αττική Οδός ΑΕ» έχει παρουσιάσει αθροιστικό κύκλο εργασιών 1,8 δισ. ευρώ, αλλά τα συνολικά της κέρδη ήταν μόλις 64.800.000 ευρώ. Δεν έχει μοιράσει ούτε ένα ευρώ μέρισμα στους μετόχους της καθώς αποπληρώνει τα δάνεια που έλαβαν οι εργολάβοι για τη χρηματοδότηση του έργου. Το επιχείρημα της κοινοπραξίας στήριζε και έκθεση της Εθνικής Τράπεζας που είχε παραδοθεί στο δημόσιο στις αρχές του 2011.

Νομίμως, λοιπόν, οι μέτοχοι της «Αττική Οδός ΑΕ» δεν επιστρέφουν το έργο στο δημόσιο. Δε μπορούν, όμως, να υποστηρίζουν πως δεν έχουν εισπράξει ούτε ευρώ ως μέρισμα από την εκμετάλλευσή του. Εχουν εισπράξει δεκάδες εκατομμύρια, αλλά όχι μέσω της «Αττική Οδός ΑΕ», αλλά μέσω της «Αττικές Διαδρομές». Από τους ισολογισμούς της τελευταίας προκύπτει πως τα συνολικά έσοδα από το 1999 μέχρι και το 2011 ήταν άνω των 500.000.000 ευρώ, με τα αθροιστικά κέρδη στα 144.857.000 ευρώ. Την ίδια περίοδο η εταιρεία μοίρασε στους μετόχους της μερίσματα συνολικού ύψους 94.247.000 ευρώ. Δηλαδή η «Αττική Οδός» (οι τρεις μέτοχοι) πληρώνει την «Αττικές Διαδρομές» (οι ίδιοι τρεις μέτοχοι και η Aegis) για υπηρεσίες λειτουργίας του αυτοκινητοδρόμου. Οπως φαίνεται, την πληρώνει πολύ καλά, ώστε να περισσεύουν αρκετά και για μερίσματα… Γι’ αυτό και κάποιοι γράφουν για εργασίες συντήρησης που κοστίζουν 1.000.000 ευρώ το χιλιόμετρο στην Αττική Οδό!

Με απλά ελληνικά, τηρείται το γράμμα της σύμβασης παραχώρησης, αλλά η εκμετάλλευση της Αττικής Οδού προσφέρει ήδη μερίσματα στους εργολάβους από την πίσω πόρτα, δηλαδή μέσω της «Αττικές Διαδρομές». Η τρίτη εταιρεία, η «Αττικά Διόδια», είναι η μητρική της «Αττικές Διαδρομές». Από το 2001, που δημοσίευσε τον πρώτο ισολογισμό, μέχρι το 2011 είχε συνολικά κέρδη (από μερίσματα της θυγατρικής) 62.477.000 ευρώ. Η ίδια μοίρασε συνολικά μερίσματα περί τα 49.400.000 ευρώ στους μετόχους, δηλαδή στους Ελληνες εργολήπτες.

Τι υποστηρίζουν οι εργολάβοι

Οι μέτοχοι της «Αττική Οδός ΑΕ» αποφεύγουν να αναφερθούν στην «Αττικές Διαδρομές». Υποστηρίζουν πως η σύμβαση παραχώρησης που κυρώθηκε με τον Nόμο 2445/96 προβλέπει σε λεπτομέρεια όλα τα σχετικά ζητήματα αναφορικά με τη λειτουργία της Αττικής Οδού και πως ασκείται συνεχής έλεγχος για την τήρησή της. Ο έλεγχος, όπως τονίζουν οι κατασκευαστικοί όμιλοι, δε γίνεται μόνο από το ελληνικό δημόσιο, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και όμιλο εμπορικών τραπεζών που χρηματοδότησαν το έργο.

Στην ανακοίνωση που εξέδωσαν την προηγούμενη εβδομάδα τονίζουν πως η σύμβαση προέβλεπε  227.000 ημερήσιες διελεύσεις στην Αττική Οδό και ετήσια έσοδα (χωρίς ΦΠΑ) περί τα 217.000.000 ευρώ. Τελικά οι ημερήσιες διελεύσεις είναι περίπου 50.000 περισσότερες κατά μέσο όρο και φτάνουν τις 271.000. Κατά τους κατασκευαστές, τα έσοδα είναι λίγο μεγαλύτερα επειδή δεν έχουν αυξήσει τα διόδια μέχρι το ανώτερο ύψος που προέβλεπε η σύμβαση. Οπως λένε, θα μπορούσαν να αυξήσουν τα διόδια μέχρι και στα 3,84 ευρώ, δηλαδή ένα ευρώ υψηλότερα από σήμερα που φτάνουν τα 2,80 ευρώ! Από την άλλη, σε μια τέτοια περίπτωση θα είχαν περιοριστεί οι διελεύσεις και τα έσοδα.

Η σύμβαση παραχώρησης προβλέπει πως η κοινοπραξία θα εκμεταλλεύεται την Αττική Οδό μέχρι το 2024. Η σύμβαση διακόπτεται (χωρίς να είναι σαφές το πως διακόπτεται) στην περίπτωση που η μέγιστη απόδοση του μετοχικού κεφαλαίου της κοινοπραξίας φτάσει το 13,1%. Η απόδοση αυτή υπολογίζεται επί των καθαρών κερδών μόνο της «Αττική Οδός ΑΕ» και όχι των άλλων εταιρειών που έχουν έσοδα και κέρδη από τον οδικό άξονα, όπως η «Αττικές Διαδρομές».

Τα νούμερα της Αττικής Οδού

Αθροιστικά οικονομικά αποτελέσματα από 1η ημέρα μέχρι 31/12/2011

 

Κέρδη Προ Φόρων     Εσοδα                         Μερίσματα

ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ ΑΕ                 64.852.000                  1.834.701.000             0

ΑΤΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΑΕ  144.857.000                500.272.000                94.247.000

ΑΤΤΙΚΑ ΔΙΟΔΙΑ                    62.477.000                  22.095.000                  49.400.000

Τα μεγέθη στα οκτώ έτη πλήρους λειτουργίας της Αττικής Οδού (2005 – 2012)

 

Μέσος Ορος Προβλέψεις Σύμβασης Πραγματικά Στοιχεία
Ημερήσιες Διελεύσεις 227.000 271.000
Ύψος Διοδίου (Χωρίς ΦΠΑ) 2,62 2,22
Ετήσια Εσοδα Διοδίων (Χωρίς ΦΠΑ) 217.000.000 219.000.000

Το ρεπορτάζ δημοσιεύεται σήμερα στην «κυριακάτικη δημοκρατία» – Το post είναι ελαφρώς συμπληρωμένο.