Κυβερνητική Βαβέλ με τα έργα τεχνολογίας στο δημόσιο

Το άρθρο 24 του νόμου 4440 του 2016 προβλέπει πως «με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων όλες οι διαδικασίες για την έκδοση διοικητικών πράξεων και λοιπών εγγράφων από τους φορείς του Δημοσίου, όπως η σύνταξη, η προώθηση για υπογραφή, η θέση υπογραφής, η χρέωση προς ενέργεια εισερχομένων εγγράφων, η εσωτερική διακίνηση, καθώς και η αρχειοθέτησή τους πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.), με χρήση εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής και εγκεκριμένης ηλεκτρονικής χρονοσφραγίδας».
Προβλέπει, επίσης, πως «η ισχύς του παρόντος άρθρου αρχίζει για το σύνολο των Υπουργείων από την 1η Ιουλίου 2017. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Διοικητικής Ανασυγκρότησης και του καθ΄ ύλην αρμόδιου Υπουργού, η έναρξη ισχύος δύναται να παραταθεί σε εξαιρετικές και ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις έως την 1η Ιανουαρίου 2018. Η ημερομηνία έναρξης ισχύος για τους υπόλοιπους φορείς του Δημοσίου, όπως τα Ν.Π.Δ.Δ., τις ανεξάρτητες και ρυθμιστικές αρχές, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους και τους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Διοικητικής Ανασυγκρότησης και σε κάθε περίπτωση όχι αργότερα από τις 31 Δεκεμβρίου 2018».
Οπως καταλαβαίνετε έχουν ήδη δοθεί παρατάσεις και η νέα ημερομηνία έχει μετατεθεί για όλους τους δημόσιους φορείς στις 1/1/2019. Θεωρείται, όμως, σίγουρο πως θα δοθεί και νέα παράταση αφού δεν υπάρχει το κεντρικό σύστημα διαχείρισης μέσω του οποίου τα ηλεκτρονικά έγγραφα θα μεταφέρονται από υπηρεσία σε υπηρεσία. Στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής αποφάσισαν να αναθέσουν στην ΕΔΕΤ ΑΕ την προκήρυξη ενός μεγάλου διαγωνισμού, προϋπολογισμού περί τα 20 εκατ. ευρώ, για την «υλοποίηση Κεντρικού Συστήματος Διακίνησης Εγγράφων, Δρομολόγησης και Διαλειτουργικότητας με απομακρυσμένες ψηφιακές υπογραφές καθώς και Μηχανισμό Υποστήριξής του (helpdesk)». Ετσι θα δημιουργηθεί η κεντρική υποδομή πάνω στην οποία θα «κουμπώσουν» τα συστήματα ηλεκρονικής διαχείρισης / διακίνησης εγγράφων των υπουργείων και των κρατικών φορέων.
Ταυτόχρονα στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής θεωρούν πως θα αναπτυχθεί και μια αγορά συστημάτων ηλεκτρονικής διαχείρισης εγγράφων τα οποία θα εγκατασταθούν σε δήμους, υπουργεία και άλλους κρατικούς οργανισμούς και θα «επικοινωνούν» με το κεντρικό σύστημα ώστε να περιοριστεί η ταλαιπωρία των πολιτών και να εξοικονομηθούν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Επικαλούνται, μελέτη του ΙΟΒΕ, στην οποία αναφέρονταν εξοικονόμηση περίπου 400 εκατ. ευρώ με τον περιορισμό της χαρτούρας στο δημόσιο. Η άποψη του υπουργείου είναι πως αυτή η αγορά συστημάτων ηλεκτρονικής διαχείρισης εγγράφων είναι ανοικτή για τους δεκάδες «παίκτες» που ήδη δραστηριοποιούνται αρκεί να πιστοποιήσουν τις εφαρμογές τους ώστε να σιγουρευτούν πως θα επικοινωνούν με το υπό σχεδιασμό κεντρικό σύστημα, κ.α. Πράγματι, πλήθος μεγάλων και μικρών εταιρειών έχουν αρπάξει την ευκαιρία και εγκαθιστούν τέτοια συστήματα σε οργανισμούς, δήμους, κ.α.
Το σχέδιο το ανακοίνωσε και ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας στο τελευταίο συνέδριο του ΣΕΠΕ, ενώ το προβάλλει με κάθε ευκαιρία ο αρμόδιος υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Νίκος Παππάς. Μάλιστα, ήδη το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής διαθέτει σύστημα ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων με ψηφιακή υπογραφή το οποίο, επίσης, δείχνει με κάθε ευκαιρία ο κ. Παππάς.
Φαίνεται, όμως, πως διαφορετική άποψη έχει ο υπουργός Εσωτερικών Πάνος Σκουρλέτης. Στις 30 Μαρτίου από το υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσαν πως βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία «το Πληροφοριακό Σύστημα Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Εγγράφων «ΙΡΙΔΑ», το οποίο αποσκοπεί στην αντικατάσταση της έντυπης εισερχόμενης και εξερχόμενης αλληλογραφίας, μέσα από την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών πρωτοκόλλου, ψηφιακής διακίνησης και αρχειοθέτησης, λήψης υπογραφών και διεκπεραίωσης».
Ποια είναι η «ΙΡΙΔΑ»; Πρόκειται για σύστημα που «αναπτύχθηκε εξ ολοκλήρου από τα στελέχη του Κέντρου Μηχανογράφησης του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας (ΓΕΑ) και προσαρμόστηκε πλήρως στις ανάγκες του υπουργείου Εσωτερικών, στο πλαίσιο της συνεργασίας των δύο φορέων». Το σύστημα είχε αναπτυχθεί όταν ήταν στο ΓΕΑ ο πρώην γενικός γραμματέας Ψηφιακής Πολιτικής Γιάννης Ταφύλλης ο οποίος είχε παραιτηθεί τον Αύγουστο του 2017, σχεδόν ένα χρόνο μετά την τοποθέτησή του. Ο κ. Ταφύλλης, απόφοιτος της Σχολής Ικάρων, με μεταπτυχιακά στον τομέα της τεχνολογίας και υψηλές θέσεις στο ΝΑΤΟ, αποχώρησε από τη θέση του γενικού γραμματέα Ψηφιακής Πολιτικής με τη ρετσινιά πως δεν προχώρησε κανένα μεγάλο έργο. Στη θέση του τοποθετήθηκε ο κ. Στ. Ράλλης, που ήταν σύμβουλος του Ν. Παππά.
Πάντως την ίδια ώρα που στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής δηλώνουν πως δημιουργούν μια αγορά για πολλούς μέσω της εγκατάστασης διαφορετικών συστημάτων σε οργανισμούς του δημοσίου, ο κ. Σκουρλέτης καλεί τους δήμους να εγκαταστήσουν το σύστημα «ΙΡΙΔΑ» χωρίς δαπάνη. Αλλά και χωρίς να εξηγεί ποιος θα παραμετροποιήσει το σύστημα, ποιος θα εκπαιδεύσει το προσωπικό των δήμων, ποιος θα το συντηρεί. Οι υπάλληλοι του ΓΕΑ; Οι υπάλληλοι του υπουργείου Εσωτερικών; Πόσοι είναι αυτοί και πως θα καταφέρουν να παρακολουθούν περίπου 325 δήμους της χώρας; Οι δήμοι που έχουν εγκαταστήσει ή εγκαθιστούν συστήματα από την αγορά τι θα κάνουν; Θα τα ξηλώσουν;
Στον ΣΕΠΕ, πάντως, δεν βρήκαν μέχρι στιγμής χρόνο για να παρέμβουν στη διαφαινόμενη διαμάχη Παππά – Σκουρλέτη. Βρήκαν, όμως, χρόνο να καταθέσουν την άποψή τους στη διαβούλευση του διαγωνισμού για την «υλοποίηση Κεντρικού Συστήματος Διακίνησης Εγγράφων, Δρομολόγησης και Διαλειτουργικότητας με απομακρυσμένες ψηφιακές υπογραφές καθώς και Μηχανισμό Υποστήριξής του (helpdesk)». Υποστηρίζουν πως οι προδιαγραφές του εν λόγω διαγωνισμού είναι φωτογραφικές για τον ανάδοχο του συστήματος που λειτουργεί στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής. Δηλαδή για τον ΟΤΕ, με στελέχη του οργανισμού να βγάζουν φωτιές και να ετοιμάζουν απάντηση στο σύνδεσμο των εταιρειών πληροφορικής.
Βάλτε στο κάδρο και τη διοίκηση της Κοινωνία της Πληροφορίας ΑΕ (ΚτΠ ΑΕ), που βρίσκεται στο στόχαστρο ακόμα και στελεχών του υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής επειδή έχει αναλάβει να προωθήσει σειρά έργων (άνω των 150 εκατ. ευρώ) χωρίς αποτέλεσμα, και έχει την πλήρη εικόνα της Βαβέλ.

 

Please follow and like us:

Πως θα στήσετε ένα διαγωνισμό για δημόσιο έργο

Τον παλιό καλό καιρό, πριν το 2005, τα δημόσια έργα στήνονταν επισήμως μέσω του περίφημου μαθηματικού τύπου. Μέχρι και προγράμματα λογισμικού κυκλοφορούσαν τα οποία βοηθούσαν τους εργολάβους να κατανείμουν τις προσφορές τους κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μειοδοτήσει αυτός τον οποίο είχαν επιλέξει προ του διαγωνισμού! Οι αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και η Επιτροπή Ανταγωνισμού έκαναν την πάπια επί χρόνια, μέχρι που επί κυβέρνησης Κ. Καραμανλή καταργήθηκε ο μαθηματικός τύπος επιλογής αναδόχου στα δημόσια έργα. Παρά το γεγονός πως είε αποκαλυφθεί πως σε πλήθος διαγωνισμών οι προσφορές γράφονταν από το ίδιο χέρι και ενίοτε κατατίθεντο από τον ίδιο άνθρωπο, ουδέποτε υπήρξε παρέμβαση κάποιας αρχής. Υποτίθεται πως με την κατάργηση του μαθηματικού τύπου κατέστη πιο δύσκολο το «στήσιμο» των διαγωνισμών και ξεκίνησε «μια νέα εποχή».

Η πρόσφατη έφοδος της Επιτροπής Ανταγωνισμού στα γραφεία ισχυρών εργολάβων και δύο εργοληπτικών συνδέσμων (ΣΤΕΑΤ και ΣΑΤΕ) δείχνει πως δεν καταργήθηκαν οι μέθοδοι στησίματος μεγάλων και μικρότερων έργων, ενίοτε με τη συνδρομή των δημοσίων υπηρεσιών που τα προκηρύσσουν. Λεπτομέρειες για τις καταγγελίες που οδήγησαν στην έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού δεν έχουν γίνει γνωστές. Κάποιοι δείχνουν, όμως, με νόημα ένα πρόσφατο μεγάλο σιδηροδρομικό έργο το οποίο ανατέθηκε σε «οικουμενική κοινοπραξία» Ελλήνων εργολάβων με έκπτωση περί το 8%. Ολοι οι υπόλοιποι ενδιαφερόμενοι είχαν υποβάλλει προσφορές με ακόμα μικρότερες εκπτώσεις (2% – 5%), όταν η μέση έκπτωση στα δημόσια έργα τα τελευταία χρόνια φτάνει το 30% – 40%, εξαιτίας και της μεγάλης κρίσης.

Δεν θεωρείται τυχαίο πως σχεδόν τα μισά από τα μεγάλα έργα που φέρεται να διερευνά η Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι του ΟΣΕ. Πρόκειται είτε για έργα που προχωρούν, είτε για κάποια που σταμάτησαν και επαναπροκηρύχθηκαν όπως τα τμήματα Κιάτο –Ροδοδάφνη, Ροδοδάφνη-Σήραγγα Παναγοπούλου, Σήραγγα Καλλιδρόμου, Τιθορέα-Δομοκός. Προ ετών, ένας ισχυρός εργολάβος βρίσκονταν στο γραφείο του υπουργού Μεταφορών για να του θυμίσει πως την επόμενη ημέρα θα προκηρύσσονταν τρεις εργολαβίες του ΟΣΕ. Ο εργολάβος θεωρούσε δίκαιο να «πάρει τουλάχιστον τη μία εργολαβία», με δεδομένο πως θα κατέθετε χαμηλότερη προσφορά. Την επόμενη ημέρα διαπίστωσε πως και οι τρεις εργολαβίες πήγαιναν στην «οικουμενική» κοινοπραξία που προαναφέρθηκε. Ο ίδιος αποκλείονταν για τυπικούς λόγους!

Στον ίδιο κατάλογο με τα έργα που ψάχνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι και έξι εργολαβίες της Εγνατίας Οδού (Δερβένι-Σέρρες – Προμαχώνας, Κορομηλιά – Κρυσταλλοπηγή, Φλώρινα – Νίκης, Παναγιά – Γρεβενά, Κόμβος Σελλών – Σήραγγα Μετσόβου κ.α), το λιμάνι της Πάτρας, άλλο ένα λιμάνι όπου τα έργα σέρνονται, με απανωτές εργολαβίες, επί χρόνια.

Εκτός από την απλή συνεννόηση μεταξύ των υποψηφίων υπάρχουν και αρκετοί άλλοι τρόποι για να στήσεις σήμερα ένα διαγωνισμό δημοσίου έργου. Τις περισσότερες φορές απαιτείται η συνεργασία της αναθέτουσας αρχής, με το αζημίωτο. Στα έργα του Επιχειρησιακού Προγράμματος Περιβάλλον (ΕΠΕΡΑ) εφαρμόστηκε, για παράδειγμα, το λεγόμενο «μικτό σύστημα» το οποίο επιτρέπει σε μια δημοτική αρχή ή μια περιφέρεια να ενοποιεί δύο διαφορετικά έργα σε έναν διαγωνισμό, το ένα τμήμα του οποίου είναι με «μελέτη – κατασκευή» και το άλλο με την κλασσική μέθοδο. Ετσι ενοποιείται σε έναν διαγωνισμό η κατασκευή του βιολογικού καθαρισμού (που γίνεται με μελέτη – κατασκευή, δηλαδή ο εργολάβος αναλαμβάνει να μελετήσει και να παραδώσει το έργο με το κλειδί στο χέρι) και η κατασκευή των δικτύων αποχέτευσης με το παραδοσιακό σύστημα (οι υποψήφιοι βασίζονται σε μελέτη της υπηρεσίας).

Χρειάστηκαν πολυετείς διαμάχες μεταξύ των εργολάβων προκειμένου να περιοριστεί η φάμπρικα του «μικτού συστήματος» το οποίο οδήγησε σε κυκεώνα προσφυγών και τεράστιες καθυστερήσεις στα έργα βιολογικών καθαρισμών. Στελέχη κατασκευαστικών εταιρειών υποστηρίζουν πως οι βιολογικοί καθαρισμοί που ανατέθηκαν με το συγκεκριμένο σύστημα θα κοστίσουν τουλάχιστον 30% ακριβότερα από όσους προχώρησαν με παραδοσιακούς διαγωνισμούς.

Εργοληπτικός σύνδεσμος είχε καταγγείλει πως κυκλοφορούσαν και επιταγές με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ στο περιθώριο τέτοιων διαγωνισμών. Σχεδόν σε όλους τους διαγωνισμούς βιολογικών καθαρισμών με το «μικτό σύστημα» υπήρξαν καταγγελίες για «στημένες” επιτροπές που βαθμολογούσαν ευνοϊκά τη μελέτη του «εκλεκτού” και αρνητικά τις άλλες. Ενα άλλο κόλπο που εφαρμόζουν οι δήμαρχοι είναι η πρόσκληση σε συγκεκριμένο αριθμό εργολάβων. Το συγκεκριμένο μοντέλο ακολουθούν ακόμα ορισμένοι τοπικοί άρχοντες με την επίκληση του «επείγοντος χαρακτήρα» ενός έργου ή της «υψηλής εξειδίκευσης» που πρέπει να διαθέτουν οι υποψήφιοι. Ετσι περιορίζεται ο ανταγωνισμός και κατευθύνεται πιο εύκολα το έργο σε αυτόν που έχουν προαποφασίσει κάποιοι εργολάβοι και η δημοτική αρχή. Σε μικρότερα έργα, οι τοπικοί άρχοντες ακολουθούν το μοντέλο του τεμαχισμού σε ακόμα μικρότερες συμβάσεις έτσι ώστε να τα αναθέσουν χωρίς διαγωνισμό ή μέσω του λεγόμενου «πρόχειρου διαγωνισμού».

Ορισμένοι συνδέουν την παρέμβαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και με πρόσφατη έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης Κλ. Ρακιντζή για ένα έργο του ΟΣΕ. Από την έκθεση προέκυψε πως οι υπηρεσίες της ΕΡΓΟΣΕ πλήρωναν τον κατασκευαστή (ΑΚΤΩΡ) για τμήματα του έργου που δεν είχε εκτελέσει. Τώρα η ΕΡΓΟΣΕ ζητεί πίσω κάποια εκατομμύρια ευρώ, αλλά η διοίκηση της ΑΚΤΩΡ υποστηρίζει πως δεν είχε κέρδη, αλλά ζημιές από την εργολαβία στην οποία εμφανίζεται να ζημιώνει το δημόσιο. Η Επιτροπή φαίνεται πως παρακολουθούσε τα τελευταία χρόνια την αγορά των δημοσίων έργων (και γενικά των συμβάσεων με το δημόσιο). Θεώρησε πως τώρα ήταν η στιγμή κατά την οποία έπρεπε να παρέμβει.

Οι οπαδοί των θεωριών συνωμοσίας συνδέουν την παρέμβαση της ανεξάρτητης αρχής με την εν εξελίξει διαπραγμάτευση της κυβέρνησης με τους εργολάβους για τους οδικούς άξονες. Η απάντηση είναι πως ήδη το υπουργείο Ανάπτυξης έχει δώσει γη και ύδωρ (τεράστιες αποζημιώσεις, κλπ)  προκειμένου να προχωρήσουν η Ιόνια Οδός, το τμήμα Κόρινθος – Πάτρα, το τμήμα Μαλιακός – Κλειδί και ο άξονας Κεντρικής Ελλάδας. Οι κοινοπραξίες και οι τράπεζες ζητούν, βέβαια, ακόμα περισσότερα. Μένει να εξακριβωθεί αν θα βάλουν νερό στο κρασί τους μετά την έφοδο της Επιτροπής Ανταγωνισμού στα γραφεία τους.

Δημοσιεύεται σήμερα στην «κυριακάτικη δημοκρατία”

Please follow and like us: