Τα ίδια σκούρα κοστούμια

Η «δημιουργική καταστροφή» είναι, κατά μία σχολή της οικονομικής επιστήμης, η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για την οικονομία και τον καπιταλισμό: Μέσα από μια κρίση, το παλαιό, σάπιο, κατεστημένο καταστρέφεται και αναδύονται νέες, περισσότερο υγιείς, δυνάμεις οι οποίες αναλαμβάνουν να οδηγήσουν την οικονομία και την κοινωνία. Πολλοί περίμεναν πως κάτι αντίστοιχο θα έβλεπαν και στην Ελλάδα της εξαετούς κρίσης. Μέσα από τα χαλάσματα θα δημιουργούνταν νέες ευκαιρίες, θα ξεφύτρωναν νέες εταιρείες και πρόσωπα, πως θα κατέρρεε το παλαιό, κρατικοδίαιτο μοντέλο της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Αλλα δείχνει η σκληρή πραγματικότητα: Οι ίδιοι μεταπράτες, με τα σκούρα κοστούμια, κυκλοφορούν στα υπουργικά γραφεία. Μόνο που αυτή τη φορά (επειδή δε θέλουν να δώσουν ούτε ευρώ από τα κεφάλαια που άντλησαν την περίοδο που άρμεγαν το ελληνικό δημόσιο) συνοδεύονται από ξένους επιχειρηματίες, ενίοτε προερχόμενους από αντιδημοκρατικά καθεστώτα της Ανατολής. Οι μεταπράτες βάζουν τις γνωριμίες, οι Ανατολίτες τα μετρητά και η ζωή συνεχίζεται δια των εξαγγελιών περί της επικείμενης ανάπτυξης. Οι ισχυροί κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες που συνέβαλλαν στην κατάρρευση της χώρας είναι αυτοί που επωφελούνται από το ξεπούλημα της κρατικής περιουσίας ώστε να αποπληρωθεί το δημόσιο χρέος.

Οσο και αν διαμαρτύρονται ή μας υπενθυμίζουν τον αρπακτικό χαρακτήρα της επιχειρηματικότητας που μας οδήγησε στην καταστροφή όψιμοι επικριτές, όπως ο πρόεδρος του ΣΕΒ Δημ. Δασκαλόπουλος, η κατάσταση δεν αλλάζει. Μια ματιά στις φωτογραφίες με τις διάφορες επισκέψεις ξένων επισήμως ή τα ταξίδια επιχειρηματιών στο εξωτερικό αρκεί: Στο φόντο διακρίνονται οι ίδιες φυσιογνωμίες.

Δυστυχώς, το καινούργιο δεν έχει χώρο για να εμφανιστεί, αφού οι αλλαγές προωθούνται με δυσκολία (ενίοτε απλώς ανακοινώνονται χωρίς να υλοποιούνται) και καταβάλλεται τεράστια προσπάθεια ώστε να μην αλλάξει τίποτα. Στη συντήρηση του παλαιού καθεστώτος συμβάλλουν και οι τράπεζες οι οποίες δεν επιθυμούν να γράψουν τις τεράστιες ζημιές από τα δάνεια που έχουν αρκετοί από τους επιχειρηματίες της διαπλοκής. Ετσι διατηρούν με τεχνητά μέσα στη ζωή κάποιους από τους κρατικοδίαιτους παράγοντες της προηγούμενης 30ετίας. Αυτούς ξέρουμε, αυτούς εμπιστευόμαστε. Ετσι, χωρίς δημιουργία, στην Ελλάδα μένει μόνο η καταστροφή.

Δημοσιεύθηκε στις 2/6/2013 στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Η εγχείρηση πετυχαίνει (;), ο ασθενής ψυχορραγεί

Ακόμα και στη «μαύρη δεκαετία» του 1930, η αμερικανική οικονομία είχε γυρίσει σε θετικό πρόσημο από το 1933. Από τότε μέχρι το 1940 μόνο για μία χρονιά υποχώρησε το ΑΕΠ, χωρίς να υπάρξει αντίστοιχη πρόοδος στην πραγματική οικονομία, με την ανεργία σταθερά πάνω από το 12%. Το ΑΕΠ των ΗΠΑ είχε παρουσιάσει άνοδο 11% το 1934, 9% το 1935 και 13% το 1936 χωρίς να το έχουν καταλάβει οι Αμερικανοί… Η Μεγάλη Υφεση επέμενε, μέχρι να έρθει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος μέσω του οποίου αναστήθηκε η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη. Τι δείχνει η εμπειρία στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού; Πως μια χώρα μπορεί να έχει βγει από την ύφεση, αλλά η πραγματική οικονομία να παραμένει στην εντατική. Η ανεργία να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, οι καταναλωτές να περιορίζονται στα απαραίτητα, οι επενδύσεις να επικεντρώνονται σε κερδοσκοπικά παίγνια και όχι στην πραγματική παραγωγή.

Την ίδια ακριβώς εμπειρία κινδυνεύουμε να ζήσουμε και στην Ελλάδα, αν δεν υπάρξουν ουσιαστικές πρωτοβουλίες για τη στήριξη της πραγματικής οικονομίας: Να πανηγυρίζουμε για την «έξοδο από την ύφεση» επειδή κάποια στιγμή μέσα στον επόμενο χρόνο το ΑΕΠ θα επιστρέψει σε θετικό πρόσημο, αλλά ταυτόχρονα η ανεργία των νέων να παραμένει κοντά στο 60%, τα καταστήματα να κλείνουν, οι εξαγωγές να ασθμαίνουν. Γι’ αυτό εκτός από την επικοινωνιακή προσπάθεια αντιστροφής του κλίματος που καταβάλλει η κυβέρνηση απαιτούνται και πρωτοβουλίες διάσωσης του παραγωγικού ιστού που έχει απομείνει ζωντανός, παράλληλα με προσέλκυση επενδύσεων που δημιουργούν θέσεις εργασίας και μέτρα για ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά.

Ειδικά για τη ρευστότητα, κόντρα στις κυβερνητικές εξαγγελίες, τα ενημερωτικά δελτία των τραπεζών για τις αυξήσεις κεφαλαίου δείχνουν πως οι χορηγήσεις δανείων θα περιοριστούν περαιτέρω το προσεχές διάστημα. «Κανένας τραπεζοϋπάλληλος δεν απολύθηκε για δάνειο που δεν χορήγησε» που έλεγε πρόσφατα και ένας Αμερικανός γερουσιαστής. Αντίθετα πολλοί παίζουν το κεφάλι τους εγκρίνοντας δάνεια σε περίοδο μεγάλης ύφεσης… Τα δάνεια σε μικρομεσαίους είναι μια εργασία χαμηλού περιθωρίου για τις τράπεζες όταν μπορούν να βγάζουν περισσότερα από επενδυτικές (βλέπε κερδοσκοπικές) δραστηριότητες. Συνεπώς χρειάζονται μέτρα ώστε να κινητοποιηθούν οι τραπεζίτες προς την ενίσχυση της ραχοκοκαλιάς της οικονομίας.

Το ίδιο ισχύει και για τις επενδύσεις. Οπως έχουν διαπιστώσει στην κυβέρνηση, και φαίνεται από την προσπάθεια που καταβάλλει το Μέγαρο Μαξίμου, οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι αρκετές. Χρειάζεται ολοκληρωμένο σχέδιο ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη π.χ. από την παραχώρηση του λιμανιού του Πειραιά στους Κινέζους. Γι’ αυτό και κυκλοφορούν ήδη σενάρια για συνδυασμό παραχώρησης τόσο του λιμανιού, όσο και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ ώστε να ικανοποιηθούν τα σχέδια του Πεκίνου για ταχεία πρόσβαση στις αγορές της Ευρώπης μέσω Πειραιά. Το ίδιο ισχύει και για τις λεπτές ισορροπίες που διαμορφώνονται στον τομέα της ενέργειας. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν το θετικό πρόσημο στο ΑΕΠ, που θα έρθει μέσα στον επόμενο χρόνο, θα αποτυπώνεται στην πραγματική οικονομία.

Δημοσιεύθηκε σήμερα στη «δημοκρατία»

Ιδιωτικοποιήσεις: Θέλουμε «επενδυτές», έρχονται μεταπράτες

Τους πρώτους μήνες, η τότε διοίκηση του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) ανακοίνωνε με περηφάνια, εν ονόματι της διαφάνειας, το «τεράστιο ενδιαφέρον» διαφόρων επενδυτών για τα περιουσιακά στοιχεία που έβγαζε στο σφυρί. Οσο περνούσε ο καιρός, οι πολίτες διαπιστώνουν πως το «τεράστιο ενδιαφέρον» σημαίνει πως στο τέλος μένει μόνο ένας υποψήφιος ο οποίος και αποκτά χωρίς ανταγωνισμό πολύτιμα ακίνητα του δημοσίου. Επιπλέον, παρά τις βαρύγδουπες ανακοινώσεις περί βελτίωσης του διεθνούς κλίματος απέναντι στη χώρα μας, η ποιότητα των επενδυτών που συμμετέχουν στους διαγωνισμούς του ΤΑΙΠΕΔ μειώνεται. Γι’ αυτό και η σημερινή διοίκηση αποφάσισε να σταματήσει τις ανακοινώσεις με τους ενδιαφερόμενους σε κάθε διαγωνισμό. Ετσι, την Τετάρτη μας πληροφόρησε πως υπήρξαν εννέα υποψήφιοι για το ακίνητο στο Παλιούρι Χαλκιδικής, χωρίς να αναφέρει τα ονόματά τους. Το ίδιο συνέβη και στο διαγωνισμό για τον Αστέρα Βουλιαγμένης με αποτέλεσμα να κυκλοφορούν καμιά δεκαπενταριά ονόματα υποψηφίων.

Στην περίπτωση του ελληνικού προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, του μεγαλύτερου στον κόσμο τα τελευταία χρόνια, επιβεβαιώνονται όσοι υποστήριζαν πως αντί για επενδυτές (δηλαδή εταιρείες που θέλουν να αγοράσουν εταιρείες για να τις αναπτύξουν και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας) θα προσελκύσουμε μεταπράτες. Οι τελευταίοι είναι κυρίως κερδοσκοπικές επενδυτικές εταιρείες οι οποίες προσπαθούν να επωφεληθούν από την κατάντια της Ελλάδας, να αγοράσουν φτηνά τα κρατικά ακίνητα ή τις κρατικές επιχειρήσεις και να τις μοσχοπωλήσουν σε λίγα χρόνια. Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι πως οι δύο τελευταίες κυβερνήσεις δεν έκαναν τίποτα για να αναχαιτίσουν τους μεταπράτες και να πριμοδοτήσουν τους πραγματικούς επενδυτές. Η Ελλάδα, πάντως, δε χρειάζεται μεταπράτες γιατί έχει πληθώρα από ντόπιους. Αυτό που έχει ανάγκη η οικονομία είναι οι επενδύσεις από σοβαρούς διεθνείς ομίλους που έρχονται στη χώρα για να μείνουν, αλλά και από εγχώριους επιχειρηματίες οι οποίοι μέσω της συμμετοχής στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων δείχνουν πως εμπιστεύονται την πατρίδα τους.

Το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων δείχνει πως το ασταθές περιβάλλον στην Ευρωζώνη δεν ευνοεί την προσπάθεια προσέλκυσης μακροπρόθεσμων επενδυτών. Αντίθετα στους περισσότερους διαγωνισμούς κυριαρχούν οι κερδοσκόποι, όπως συνέβη και στη γαλακτοβιομηχανία «Δωδώνη». Η Ελλάδα δε χρειάζεται άλλους «γύπες», επενδυτές έχει ανάγκη.

Δημοσιεύθηκε σήμερα στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Να γιατί χρειάζεται ένα θαύμα για να επιτευχθεί ο στόχος εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις

Την ίδια στιγμή που η Ελλάδα πιέζεται να πωλήσει περιουσιακά στοιχεία και το μνημόνιο έχει θέσει φιλόδοξους στόχους εσόδων, το 2011 ήταν χειρότερη χρονιά της τελευταίας 20ετίας από πλευράς ιδιωτικοποιήσεων για την Ευρώπη, ενώ το ίδιο δύσκολο θα είναι και το 2012. Tα στοιχεία του «Βαρομέτρου Ιδιωτικοποιήσεων» (Privatisation Barometer) που εκπόνησε η εταιρεία συμβούλων KPMG και το ιταλικό ινστιτούτο Fondazione Eni Enrico Mattei (FEEM), αποδεικνύουν πως οι στόχοι που θέτει το μνημόνιο για ιδιωτικοποιήσεις στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μη ρεαλιστικοί, είναι ουτοπικοί, καθώς οι χρηματιστηριακές αγορές δε μπορούν να στηρίξουν το γιγάντιο ελληνικό πρόγραμμα.

Σύμφωνα με το πρώτο μνημόνιο η χώρα καλούνταν να αντλήσει 50 δισ. ευρώ μέχρι το 2015 από ιδιωτικοποιήσεις, στόχος που στο δεύτερο μνημόνιο περιορίστηκε στα 19 δισ. ευρώ μέχρι το 2015 από πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση το 2011 αντλήθηκαν μόλις 19,5 δισ. ευρώ από ιδιωτικοποιήσεις, ποσό που ήταν το χαμηλότερο από το 1993! Το ενδιαφέρον είναι πως η Ελλάδα εξακολουθεί να εγκαλείται από εκπροσώπους των δανειστών για τις καθυστερήσεις στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων όταν είναι πλέον εμφανές πως ακόμα και ελκυστικότατα περιουσιακά στοιχεία μένουν στα αζήτητα λόγω του δυσμενούς διεθνούς κλίματος. Οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν πως η κατάσταση θα είναι εξίσου δύσκολη και το 2012 καθώς η σοβαρή οικονομική κρίση που πλήττει τον Ευρωπαϊκό Νότο συντηρεί την αναταραχή στα διεθνή χρηματιστήρια και απομακρύνει τους επενδυτές από αγορές που θεωρούνται απλησίαστες λόγω υψηλού ρίσκου.

Τα έσοδα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων από ιδιωτικοποιήσεις το 2011 δε θυμίζουν σε τίποτα τις εποχές της χρηματιστηριακής παραφροσύνης. Την περίοδο 1998 – 2000 είχαν αντληθεί περί τα 211 δισ. ευρώ από πωλήσεις κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Τα μεγέθη υποχώρησαν στα επίπεδα των 41 – 68 δισ. ετησίως την περίοδο 2004 – 2008 για να βουτήξουν στα 19,5 δισ. ευρώ το 2011. Ακόμα πιο δυσάρεστο είναι το συμπέρασμα της μελέτης σύμφωνα με το οποίο οι ιδιωτικοποιήσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση αντιπροσωπεύουν ολοένα και μικρότερο τμήμα της παγκόσμιας αγοράς. Το 2008, για παράδειγμα, οι πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων στην Ε.Ε. είχαν φτάσει να αποτελούν το 68% των εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις διεθνώς. Πέρυσι, εξαιτίας της μαζικής φυγής των επενδυτών, οι αποκρατικοποιήσεις στην Ε.Ε. ήταν μόλις το 27,9% της παγκόσμιας αγοράς. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως οι επενδυτές στρέφονται προς άλλες αγορές οι οποίες προσφέρουν μικρότερο κίνδυνο και μεγαλύτερα κέρδη από την σπαρασσόμενη Γηραιά Ηπειρο.

Εκτός από το (αναμενόμενο, για όσους παρακολουθούν την αγορά) ελληνικό ναυάγιο, με τα έσοδα του ελληνικού προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων να περιορίζονται σε επίπεδα κοντά στο 1,3 δισ. ευρώ (το ένα δισ. προέρχεται από τον ΟΠΑΠ…), στην Ευρώπη καταγράφηκαν τους τελευταίους και πολλές ακυρώσεις σχεδίων πώλησης κρατικών εταιρειών. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, η προηγούμενη κυβέρνηση είχε ανακοινώσει την πώληση του 30% της κρατικής λοταρίας (του αντίστοιχου ΟΠΑΠ) Sociedad Estatal de Loterias y Apuestas del Estado, αλλά και την παραχώρησης των αεροδρομίων της Μαδρίτης (Barajas) και της Βαρκελώνης (El Prat). Μέσω των συγκεκριμένων πωλήσεων σχεδίαζε να αντλήσει περί τα 12 δισ. ευρώ, αλλά οι εκλογές και το εξαιρετικά αρνητικό κλίμα στις αγορές οδήγησαν στην ακύρωση του σχεδίου.

Αρκετές ακυρώσεις ιδιωτικοποιήσεων υπήρξαν τους τελευταίους μήνες και εκτός Ε.Ε. με κορυφαία την απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης, προ εβδομάδων, να μεταθέσει για το 2014 την πώληση ποσοστού του ενεργειακού κολοσσού Rosneft (είναι ένας από τους υποψηφίους για τη ΔΕΠΑ) που είχε προγραμματιστεί για φέτος. Νωρίτερα, η Ρωσία είχε ακυρώσει την πώληση ποσοστού 6,9% στην τράπεζα Sberbank, που θα ήταν μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικοποιήσεις στη Ρωσία γιατί είχε τεθεί ως στόχο η άντληση 4,3 δισ. ευρώ. Την ίδια τύχη είχε και η προσπάθεια εισαγωγής στο χρηματιστήριο του Λονδίνου των μετοχών της Russian Helicopters από την κρατική ρωσική εταιρεία συμμετοχών Oboronprom.

Το πρώτο εξάμηνο του 2012 ήταν εξίσου απογοητευτικό με την προηγούμενη χρονιά από πλευράς ιδιωτικοποιήσεων διεθνώς, γεγονός που έχουν επισημάνει και οι σύμβουλοι του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) στην Αθήνα. Η κυβέρνηση διαπίστωσε λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη της εξουσίας πως οι φιλόδοξοι στόχοι για πώληση περιουσιακών στοιχείων είναι αδύνατο να επιτευχθούν. Ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος του ΤΑΙΠΕΔ Κ. Μητρόπουλος, στην επιστολή παραίτησης που είχε υποβάλλει στον υπουργό Οικονομικών Γ. Στουρνάρα, είχε περιορίσει τον στόχο εσόδων του 2012 σε μόλις 300.000.000, με αποτέλεσμα να προκληθούν αντιδράσεις εντός κυβέρνησης. Το εξαιρετικά αρνητικό κλίμα στην Ευρώπη δείχνει πως ο κ. Μητρόπουλος μάλλον θα επιβεβαιωθεί, μολονότι υπάρχει κινητοποίηση κυβερνητικών στελεχών για επιτάχυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων.

Στις επιτυχίες του πρώτου εξαμήνου του 2012 καταγράφεται η πώληση του 40% της πορτογαλικής Redes Energeticas Nationais (REN) στην State Grid Corporation of China έναντι 592.00.000 ευρώ. Η REN διαχειρίζεται τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου της Πορτογαλίας και είναι η δεύτερη συναλλαγή των Πορτογάλων με Κινέζους. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα είχαν πωλήσει ποσοστό της EDP (η αντίστοιχη ΔΕΗ) στην Three Gorges Corporation έναντι 2,7 δισ. ευρώ. Οι ίδιοι Κινέζοι φέρονται να έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και για το ελληνικό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Προς το παρόν, μία από τις διακηρυγμένες θέσεις της ελληνικής κυβέρνησης είναι πως δεν πρόκειται να πωληθούν δίκτυα κοινής ωφέλειας. Ομως, ούτε οι Πορτογάλοι πώληση πλειοψηφικό ποσοστό, αλλά μόνο το 40% αντλώντας σημαντικά έσοδα και διατηρώντας τον έλεγχο…

Η μεγαλύτερη ιδιωτικοποίηση του 2012 πραγματοποιήθηκε, όμως, στη Λατινική Αμερική. Τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση της Βραζιλίας συμφώνησε να παραχωρήσει για 30 χρόνια την εκμετάλλευση των τριών σημαντικότερων αεροδρομίων της χώρας έναντι 11 δισ. ευρώ. Οι Βραζιλιάνοι άντλησαν πολύ περισσότερα χρήματα απ’ ότι υπολόγιζαν αρχικά, κυρίως από πατριώτες τους… Συνταξιοδοτικά ταμεία και κρατικές επιχειρήσεις πλήρωσαν 6,84 δισ. ευρώ (πέντε φορές περισσότερα από την ελάχιστη προσφορά που απαιτούσε η προκήρυξη!) για το Guaralhas International Airport του Σάο Πάολο. Στις μεγάλες συμφωνίες του 2012 εντάσσεται και η πώληση του 5% στην Oil and Natural Gas Company (ONGC) της Ινδίας.

Οι αναλυτές της KPMG επισημαίνουν στη μελέτη πως οι επενδυτές προσδοκούν στο ελληνικό πρόγραμμα των 19 δισ. ευρώ (στην περίπτωση που ξεκαθαρίσει το τοπίο για την τύχη της χώρας),αλλά και σε αντίστοιχα μεγάλα προγράμματα ανά τον κόσμο. Για παράδειγμα, η νέα κυβέρνηση του Βλαντιμιρ Πούτιν δήλωσε πρόσφατα πως διατηρεί την πρόβλεψη για πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 25 δισ. ευρώ μέχρι το 2016. Αξιόλογα προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων έχουν και πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπως η Πολωνία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, αλλά και η Ουκρανία. Για να προχωρήσουν ή για να «αναστηθούν» παλαιότερα σχέδια θα χρειαστεί η βελτίωση του κλίματος στα διεθνή χρηματιστήρια. Οσοι παρακολουθούν τα ευρωπαϊκά σχέδια και τις πιέσεις της τρόικας για άμεσο ξεκαθάρισμα στην κρατική περιουσία, θεωρούν πως δύσκολα θα τηρηθούν τα σημερινά χρονοδιαγράμματα.

Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι πως διαθέτει τεράστιο αριθμό κρατικών ακινήτων, τα οποία υπό προϋποθέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τουριστικές αναπτύξεις. Διαθέτει, επιπλέον, κρατικές εταιρείες με μονοπωλιακή θέση σε συγκεκριμένες αγορές που θεωρούνται ελκυστικές για τους ξένους επενδυτές ακόμα και στο σημερινό κλίμα αμφισβήτησης της παραμονής μας στο ευρώ. Οσο θα βελτιώνεται η θέση της χώρας, τόσο θα αυξάνεται και το τίμημα που θα προσφέρουν οι επενδυτές.

Οι ιδιωτικοποιήσεις σε 14 χώρες της Ε.Ε. την περίοδο 2001 – 2009 (σε δισ. ευρώ)
Χώρα Αριθμός Ιδιωτικοποιήσεων Σύνολο Εσόδων
Αυστρία 8 2,92
Βέλγιο 4 0,92
Δανία 5 0,34
Φινλανδία 8 1,49
Γαλλία 12 1,59
Γερμανία 23 11,89
Ελλάδα 3 0,46
Ουγγαρία 14 3,09
Ιταλία 17 7,96
Ολλανδία 7 1,1
Πορτογαλία 2 0,04
Ισπανία 4 0,36
Σουηδία 17 10,49
Βρετανία 12 6,31
Σύνολο 136 49,02
Πηγή: Privatisation Barometer, 2012

 Δημοσιεύθηκε το περασμένο φθινόπωρο στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

ΤΑΙΠΕΔ: Βιομηχανία συμβάσεων με συμβούλους, αλλά οι διαγωνισμοί στο γόνατο

Οι διαγωνισμοί με προδιαγραφές – λάστιχο και οι συνεχείς αναβολές σε προκηρύξεις του ΤΑΙΠΕΔ έχουν δημιουργήσει ολόκληρη βιομηχανία παράτασης συμβάσεων με συμβούλους, με αποτέλεσμα το Ταμείο να επιβαρύνεται με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Οι καθυστερήσεις σε κρίσιμους διαγωνισμούς του ΤΑΙΠΕΔ, όπως η παραχώρηση των μεγάλων λιμανιών της χώρας, της Εγνατίας Οδού, της ΛΑΡΚΟ, των προβληματικών αμυντικών βιομηχανιών, κλπ μεταφράζονται σε πρόσθετα έσοδα για τους συμβούλους που απασχολούνται εδώ και μήνες. Οι δεκάδες σύμβουλοι του ΤΑΙΠΕΔ (υπάρχουν διαγωνισμοί με τους οποίους ασχολούνται πέντε ή και επτά σύμβουλοι!) αμείβονται με δύο τρόπους: Τα συμβόλαιά τους προβλέπουν μηνιαίες απολαβές, αλλά και μπόνους επιτυχίας (success fee) στην περίπτωση που ο διαγωνισμός ολοκληρωθεί και το περιουσιακό στοιχείο του Ταμείου πωληθεί ή παραχωρηθεί με πολυετή σύμβαση.

Για να πάρετε μια ιδέα, προ ημερών η διοίκηση του Ταμείου (πριν αναλάβει την προεδρία ο Στ. Σταυρίδης) αποφάσισε να παρατείνει για έναν ακόμα χρόνο τις συμβάσεις των συμβούλων HSBC και PriceWaterhouseCoopers (PwC), που είχαν προσληφθεί από το Σεπτέμβριο του 2011(!), κόβοντας το μηνιαίο τίμημα στο μισό. Η HSBC θα λαμβάνει 15.000 ευρώ το μήνα (από 30.000 μέχρι σήμερα) και η PwC 10.000 ευρώ (από 20.000). Οι νέες συμβάσεις δεν αλλάζουν το μπόνους επιτυχίας για τους δύο συμβούλους οι οποίοι θα πάρουν συνολικά 1,85 εκατ. ευρώ σε περίπτωση που ολοκληρωθεί αισίως ο διαγωνισμός για τη ΛΑΡΚΟ. Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός, παρά τους ακριβοπληρωμένους συμβούλους (στους δύο που προαναφέρθηκαν πρέπει να προστεθούν και οι νομικοί σύμβουλοι), πάει συνεχώς προς τα πίσω είτε επειδή ανακύπτουν νομικά προβλήματα, είτε επειδή αποδεικνύεται (έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια…) πως το σχέδιο πώλησης είναι ανεφάρμοστο, είτε επειδή παρεμβαίνουν πιστωτές της εταιρείας και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ακόμα και ο μοναδικός διαγωνισμός που κατάφερε να ολοκληρώσει τους τελευταίους μήνες η διοίκηση του ΤΑΙΠΕΔ, αυτός που αφορούσε το ακίνητο στην Κασσιώπη Κέρκυρας, κινδυνεύει να τιναχθεί στον αέρα, με δυσάρεστες επιπτώσεις για τη διεθνή εικόνα της χώρας. Το ακίνητο παραχωρήθηκε στην αμερικανική επενδυτική εταιρεία NCH Capital, αλλά στα μέσα της εβδομάδας το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) απέρριψε, για λόγους εθνικής ασφάλειας, σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την κατάργηση του ναυτικού οχυρού στην περιοχή και την μεταφορά του οχυρού σε νέα θέση. Το ΣτΕ αποφάσισε αρνητικά επειδή το ΤΑΙΠΕΔ και οι σύμβουλοί του δεν είχαν ανακοινώσει τη νέα θέση στην Ολομέλεια του Ανωτάτου Ναυτικού Συμβουλίου του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Το τελευταίο γνωμοδότησε υπέρ χωρίς να γνωρίζει που θα πάει το οχυρό, εξέλιξη που δε δέχθηκε το ΣτΕ.

Την ίδια στιγμή που οι διαγωνισμοί και συνεπώς οι πληρωμές καθυστερούν λόγω της προχειρότητας, τα έσοδα του ΤΑΙΠΕΔ για το τελευταίο τρίμηνο του 2012 ήταν μόλις 5.000.000 ευρώ και προέρχονταν από πώληση μετοχών της Τράπεζας Πειραιώς και της Alpha Bank (!), με τις ζημιές στα 1.830.000 ευρώ εξαιτίας των παχυλών αμοιβών στις στρατιές των συμβούλων.

Το θέμα με τους συμβούλους θίγει σε επιστολή της και η Αννα Ζωηρού, το μέλος του Δ.Σ. του ΤΑΙΠΕΔ που αποπέμφθηκε επειδή καταψήφιζε όλες τις αποφάσεις και απειλούσε τα άλλα μέλη πως θα πάνε φυλακή! Η κα Ζωηρού (επιλογή του Γ. Καρατζαφέρη την περίοδο που στήριζε την κυβέρνηση Λ. Παπαδήμου που στη συνέχεια ενεπλάκη σε διαμάχη με βουλευτές για την πραγματική εμπειρία και σπουδές της) υποστηρίζει πως δε μπορούσε να συμφωνήσει «με όλες αυτές τις επεκτάσεις και ανανεώσεις που κάνει η διοίκηση στα συμβόλαια των διαφόρων συμβούλων αξίας εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες κυριολεκτικά γίνονται τελευταία στιγμή ή ακόμα και εκ των υστέρων!». Προσθέτει πως «πάντα με εντυπωσίαζε το γεγονός ότι το ΤΑΙΠΕΔ δεν έχει ποτέ το χρόνο να διενεργήσει διαγωνισμούς γι’ αυτά τα έργα και επιλέγει τις ανανεώσεις και τις επεκτάσεις των υπαρχουσών συμβάσεων».

Ο τέως πρόεδρος του Ταμείου Τ. Αθανασόπουλος ανέφερε με κάθε ευκαιρία το θέμα της διαφάνειας, αλλά μέσα σε έξι μήνες είχε αλλάξει τρεις εκπροσώπους τύπου! Ετσι, σήμερα την επικοινωνία του μεγαλύτερου προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων στον κόσμο έχει αναλάβει μία υπάλληλος που είχε «αποσπαστεί» από την εταιρεία δημοσίων σχέσεων V+O. Επιπλέον, όποιος ρίξει μια ματιά στα περιεχόμενα της τελευταίας τρίμηνης έκθεσης του ΤΑΙΠΕΔ θα διαπιστώσει πως δεν περιλαμβάνει και τόσο αναλυτικά στοιχεία για τις δαπάνες για συμβούλους. Το θέμα της διαφανούς λειτουργίας του Ταμείου θεωρείται προτεραιότητα από τους δανειστές, χωρίς να σημαίνει πως ενδιαφέρονται πραγματικά. Μάλλον επιδιώκουν να συνεχιστεί το σημερινό χαοτικό καθεστώς λειτουργίας προκειμένου κάποια στιγμή να επιβάλλουν τη δική τους διοίκηση.

Οι κρίσιμοι διαγωνισμοί του Απριλίου

Από δύο διαγωνισμούς κρέμεται η επίτευξη του στόχου έσοδα 2,6 δισ. ευρώ από ιδιωτικοποιήσεις για το 2013, όπως έχει δεσμευθεί η χώρα μας στο μνημόνιο. Σε περίπτωση νέας καθυστέρησης στους διαγωνισμούς για την πώληση της ΔΕΠΑ (και του ΔΕΣΦΑ) και του ΟΠΑΠ, υπάρχει ο κίνδυνος να μην πιάσουμε το στόχο εσόδων με αποτέλεσμα να επιβληθούν αυτόματα νέες περικοπές σε δαπάνες του δημοσίου, όπως προβλέπει το μνημόνιο. Η αποπομπή του Τάκη Αθανασόπουλου από την προεδρία του ΤΑΙΠΕΔ οδήγησε σε νέα παράταση των δύο διαγωνισμών, με τη διοίκηση του Ταμείου να υποστηρίζει πως οι δεσμευτικές προσφορές θα υποβληθούν μέσα στον Απρίλιο.

Επειδή το ταμείο έχει συνηθίσει την αγορά σε συνεχείς παρατάσεις, οι ενδιαφερόμενοι δεν είναι σίγουροι για την τελική ημερομηνία. Την Τετάρτη, για παράδειγμα, στο ταμείο αποφάσισαν να δώσουν 10 ημέρες παράταση για τη διαμόρφωση των οριστικών σχημάτων διεκδίκησης του ΟΠΑΠ καθώς υπήρχαν σχετικά αιτήματα από υποψήφιους. Η προθεσμία έληγε την Πέμπτη.

 Δημοσιεύθηκε στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Το διαλυμένο Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων – Ετσι το θέλουν, έτσι είναι!

Το δρόμο για την παράδοση της διοίκησης του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) σε ξένους managers στρώνουν οι λαθεμένες επιλογές στη στελέχωση του πλέον κρίσιμου οργανισμού για την ανάπτυξη της Ελλάδας και η εικόνα διάλυσης που εμφανίζει. Ακόμα και κυβερνητικά στελέχη δεν κρύβουν πλέον την ανησυχία τους για τη λειτουργία του ΤΑΙΠΕΔ και υποστηρίζουν πως η συγκεκριμένη τραγική κατάσταση έχει υποπέσει στην αντίληψη της τρόικας. Γι’ αυτό και στην τελευταία τους επίσκεψη οι ελεγκτές σήκωσαν τους τόνους για το Ταμείο και απαίτησαν σοβαρές αλλαγές ώστε να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στις αποκρατικοποιήσεις. Κατά πληροφορίες, ο πρωθυπουργός Αντ. Σαμαράς είχε ήδη αποφασίσει να προχωρήσει σε αλλαγές καθώς γνώριζε από πρώτο χέρι πως το ΤΑΙΠΕΔ ουσιαστικά δεν διοικούνταν από τον Παν. Αθανασόπουλο. Βρήκε την αφορμή την προηγούμενη εβδομάδα έπειτα από τη δικαστική παρέμβαση για τη μονάδα της ΔΕΗ στο Αλιβέρι.

Στελέχη της κυβέρνησης που παρακολουθούν το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων υποστηρίζουν πως το ΤΑΙΠΕΔ «διοικείται από ανθρώπους που δεν έχουν ασχοληθεί ποτέ με ιδιωτικοποιήσεις». «Είναι δυνατόν», αναρωτιούνται, «να μην υπάρχουν 20 – 30 Ελληνες ανά τον κόσμο με εμπειρία στο συγκεκριμένο τομέα ώστε να στελεχώσουν το Ταμείο;». Οι ίδιοι προσθέτουν πως το προσωπικό, μεγάλο τμήμα του οποίου επελέγη με τα γνωστά κριτήρια του πολιτικού μας συστήματος, αποδεικνύεται κατώτερο των περιστάσεων. Μεταξύ αυτών «υπάρχουν και εξαιρετικά ή έμπειρα τραπεζικά ή άλλα στελέχη, τα οποία, όμως, έχουν πολύ μικρή γνώση τόσο από τη λειτουργία ενός ημιδημόσιου οργανισμού, όσο και από τόσο μεγάλους διαγωνισμούς».           Ακόμα χειρότερη είναι η κατάσταση με τη στελέχωση των δεκάδων ακριβοπληρωμένων ξένων συμβούλων, αρκετοί από τους οποίους στέλνουν χαμηλού προφίλ ανθρώπους να ασχοληθούν με κρισιμότατα έργα για την ελληνική οικονομία. Αλλά και στο Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων, που υποτίθεται πως θα ήταν «ειδικοί» σε θέματα αποκρατικοποιήσεων τοποθετήθηκαν άνθρωποι με τα γνωστά πελατειακά κριτήρια, ενώ και οι εκπρόσωποι της τρόικας εμφανίζονται αδιάφοροι. Μέσα σε λίγους μήνες παραιτήθηκαν, μάλιστα, δύο εξ’ αυτών (η μία εξαιτίας σκανδάλου στη χώρα της και ο δεύτερος εξαιτίας φόρτου εργασίας στη γερμανική τράπεζα που εργάζονταν).

«Αν δεν υπάρξουν σοβαρές παρεμβάσεις στην οργάνωση και τη λειτουργία του Ταμείου, ανοίγουμε το δρόμο στους ξένους managers» λένε τα ίδια κυβερνητικά στελέχη. Προσθέτουν πως «το ΤΑΙΠΕΔ μετετράπη σε μια μικρογραφία του χαώδους μοντέλου λειτουργίας της ελληνικής δημόσιας διοίκησης» με αποτέλεσμα να «υπάρχουν πολλά περιθώρια δράσης των τεραστίων συμφερόντων που ετοιμάζονται να βουτήξουν πολύτιμη δημόσια περιουσία». Αναφέρουν ως παράδειγμα την υπόθεση με το σχέδιο «Ποσειδών» για την αξιοποίηση των ελληνικών λιμένων, με το οποίο ασχολούνται έξι – επτά σύμβουλοι, αλλά πάει συνεχώς προς τα πίσω. Στελέχη της ναυτιλιακής αγοράς αδυνατούν να καταλάβουν τους λόγους των συνεχών καθυστερήσεων (επρόκειτο να παραδοθεί το Φεβρουάριο και τώρα πάει για Απρίλιο). Επισημαίνουν, όμως, πως μεταξύ των συμβούλων είναι και θυγατρικές ευρωπαϊκών ομίλων που δεν έχουν κανένα λόγο να αναπτυχθεί η Ελλάδα (δηλαδή ο Πειραιάς) ως εμπορευματικό κέντρο γιατί θα πληγούν τα δικά τους λιμάνια.

Ο Τ. Αθανασόπουλος πήγε στο Ταμείο με τις περγαμηνές του «επιτυχημένου manager», αν και κατά τη μακρά θητεία του στη ΔΕΗ ήταν στην επικαιρότητα εξαιτίας καταλήψεων του γραφείου του από τη ΓΕΝΟΠ. Αποφάσισε να ακολουθήσει διαφορετική στρατηγική από τον προκάτοχό του Κ. Μητρόπουλο και να βασιστεί στην αρχή «ό,τι πει η κυβέρνηση». Η έλλειψη πρωτοβουλιών μπορεί να άρεσε σε ορισμένα κυβερνητικά στελέχη και να έβγαζε από τη δύσκολη θέση τον Τ. Αθανασόπουλο, αλλά αποτέλεσε τροχοπέδη για τη λειτουργία του ΤΑΙΠΕΔ. Στο τέλος, τα στρατηγικά σχέδια των ακριβοπληρωμένων συμβούλων για κρίσιμους τομείς άρχισαν να καθυστερούν, οι προκηρύξεις διαγωνισμών πήγαιναν από μήνα σε μήνα, πολλοί υπουργοί ξεχνούσαν να τηρήσουν τις δεσμεύσεις για θεσμικές παρεμβάσεις ώστε να προχωρήσουν οι ιδιωτικοποιήσεις, κλπ.

Για να δείξει πως κάτι κινείται, η διοίκηση του Ταμείου έβγαζε στον αέρα διαγωνισμούς για παραθαλάσσια οικόπεδα, την ίδια στιγμή που τινάζονταν στον αέρα διαδικασίες αποκρατικοποίησης όπως αυτή της ΛΑΡΚΟ. Η ηγεσία του ΤΑΙΠΕΔ εξετέθη πολλαπλώς όταν ανακοίνωσε ένα σχέδιο παραχώρησης της ΛΑΡΚΟ (ένος εκ των πέντε ισχυρότερων παραγωγών νικελίου στον κόσμο) που δεν μπορούσε να εφαρμοστεί. Στη συγκεκριμένη εταιρεία ο κ. Αθανασόπουλος είχε τοποθετήσει διοίκηση της προσωπικής του επιλογής και παλιούς γνώριμους από τη θητεία του στην Toyota Hellas. Στο ταμείο επικαλούνταν συνεχώς το εξάμηνο που χάθηκε εξαιτίας των εκλογών. Η τρόικα έβλεπε, όμως πως τα έσοδα του ΤΑΙΠΕΔ για το τελευταίο τρίμηνο του 2012 ήταν μόλις 5.000.000 ευρώ και προέρχονταν από πώληση μετοχών της Τράπεζας Πειραιώς και της Alpha Bank, με τις ζημιές στα 1.830.000 ευρώ.

Οσοι παραμένουν επιφυλακτικοί με την πορεία των ιδιωτικοποιήσεων υποστηρίζουν πως παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του διευθύνοντος συμβούλου του ΤΑΙΠΕΔ Γ. Εμίρη, ο στόχος για έσοδα 2,6 δισ. ευρώ το 2013 κρέμεται από μια κλωστή. «Εδώ το ταμείο δεν έχει καταφέρει να εισπράξει τα ψίχουλα που άντλησε από παραχώρηση ακινήτων» τονίζουν. Ηδη δόθηκε παράταση δύο εβδομάδων στις προθεσμίες κατάθεσης δεσμευτικών προσφορών για ΔΕΠΑ και ΟΠΑΠ που έληγαν στις 12 και 5 Απριλίου αντίστοιχα. Παράταση 10 ημερών υπήρξε και στο διαγωνισμό για τον Αστέρα Βουλιαγμένης. Για να συγκεντρώσει τα 2,6 δισ. το ταμείο, πρέπει να ολοκληρωθούν οι διαγωνισμοί ΔΕΠΑ και ΟΠΑΠ και να καταβληθούν εντός του έτους τα αντίστοιχα τιμήματα. Μπορεί στο ΤΑΙΠΕΔ να σφυρίζουν αδιάφορα, αλλά τα χρονοδιαγράμματα είναι εξαιρετικά σφιχτά. Ούτε οι μέχρι τώρα επιδόσεις τους επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία στην κυβέρνηση, ενώ δίνουν λαβές και πολύ αρνητικά σχόλια από την τρόικα.

Κάποιοι ελπίζουν πως ο πληθωρικός Στ. Σταυρίδης που επελέγη ως αντικαταστάτης του κ. Αθανασόπουλου θα «ταρακουνήσει» το μηχανισμό του ΤΑΙΠΕΔ. Ομως, ούτε ο κ. Σταυρίδης έχει εμπειρία από αντίστοιχα εγχειρήματα, παρά τη μακρά θητεία του στον ιδιωτικό τομέα. Μια ιδέα έχει πάρει από την πώληση της ΑΓΕΤ Ηρακλής, αλλά σε διαφορετικές εποχές και με διαφορετικούς όρους καθώς η ελληνική οικονομία δεν ήταν γονατισμένη.

Δημοσιεύθηκε στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

ΕΤΑΔ: Και αν κάνουμε άστατη ζωή, δικός μας είναι λογαριασμός

Σε ακριβό μπαρ του Κολωνακίου έκοψε προ ημερών την Πρωτοχρονιάτική πίτα η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ) με τις ζημιές των 40.000.000 και τις υποχρεώσεις των 500.000.000 ευρώ. Η διοίκηση της εταιρείας, που δε δημοσιεύει τις δαπάνες στη «Διαύγεια» και το προσωπικό της έχει εξαιρεθεί από το ενιαίο μισθολόγιο του δημοσίου, εξακολουθεί να διαχειρίζεται αδιαφανώς την τεράστια κρατική ακίνητη περιουσία (100.000 ακίνητα), αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων.

Προ ημέρων, ο διευθύνων σύμβουλος Γρηγόρης Δούνης παρουσίασε, μάλιστα, το νέο οργανόγραμμα με το οποίο τοποθετεί σε θέση διευθυντή τον πρώην συνεταίρο του σε εταιρεία συμπληρωμάτων διατροφής Θεόδωρο Κυρλή. Ο κ. Κυρλής είχε προσληφθεί προ μηνών ως σύμβουλος και επιπλέον είχε τοποθετηθεί στο διοικητικό συμβούλιο του Καζίνο Πάρνηθας στο οποίο συμμετέχει η ΕΤΑΔ. Μέσα σε λίγους μήνες κατάφερε να γίνει επικεφαλής της Διεύθυνσης Επιχειρησιακού Σχεδιασμού. Η σχετική επιστολή του κ. Δούνη προς το προσωπικό εστάλη στις 10 Ιανουαρίου και δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έμειναν με το στόμα ανοικτό. Δεν ήταν, βέβαια, έκπληξη η επιλογή ζεύγους που είναι γνωστό από τη θητεία του στην οργανωτική επιτροπή «Αθήνα 2004».

Η αυτοεξαίρεση της ΕΤΑΔ από τη «Διαύγεια» (με γνωμοδότηση του δικού της νομικού συμβούλου!) δημιουργεί, όμως, και άλλες παρενέργειες. Για παράδειγμα, την παραμονή των Χριστουγέννων δημοσιεύθηκε η προκήρυξη του διαγωνισμού για την επιλογή εταιρείας που θα αναπτύξει «Διαδικτυακή Πύλη με ενσωματτωμένο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα διενέργειας και διαχείρισης ηλεκτρονικών διαγωνισμών ακινήτων». Οι ενδιαφερόμενοι είχαν προθεσμία μέχρι προχθές (!), παρά τις απανωτές αργίες των εορτών. Στην αγορά υποστηρίζουν πως «ήταν προτιμότερο να προχωρήσουν στην απευθείας ανάθεση παρά να κάνουν δήθεν διαγωνισμό με ασφυκτικές προθεσμίες». Με το νέο σύστημα υποτίθεται πως θα δίνεται η δυνατότητα αγοράς ή μίσθωσης ακινήτων του δημοσίου σε όλους τους Ελληνες που ενδιαφέρονται.

Η ΕΤΑΔ βρίσκεται εδώ και μήνες υπό τον έλεγχο του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) το οποίο αποκτά σταδιακά τα σημαντικότερα από τα ακίνητά της. Οπως είχε γράψει πρόσφατα η «δημοκρατία» η κακοδιαχείριση συνεχίζεται, με εξαφανισμένα συμβόλαια, αδιαφορία για την τύχη πολύτιμων ακινήτων και έλλειψη συνεργασίας με τοπικούς φορείς. Η διοίκηση πρόλαβε, πάντως, να φτιάξει οργανόγραμμα έστω και εάν παρέλειψε να συμπεριλάβει μια ισχυρή διεύθυνση εσωτερικού ελέγχου. Ετσι μια εταιρεία με 250 εργαζομένους που διαχειρίζεται περιουσία αξίας δισεκατομμυρίων θα έχει μόνο έναν εσωτερικό ελεγκτή.

Δημοσιεύθηκε σήμερα στη «δημοκρατία»

Dan Loeb: «I’m tryin’ to make a dolla outta fifteen cents»

 Μέσα σε λίγους μήνες ο Αμερικανός διαχειριστής hedge funds Dan Loeb επένδυσε (με τεράστια κέρδη, άνω του μισού δισ. δολαρίων) στα ελληνικά ομόλογα, κατέστη ο μεγαλύτερος μέτοχος της εταιρείας ακινήτων Dolphin Capital Investors που προωθεί σημαντικά έργα στην Ελλάδα και τώρα διεκδικεί τον ΟΠΑΠ στο πλαίσιο του διαγωνισμού πώλησης του 33%. Ο Dan Loeb, γνωστός για τις επιθετικές πρωτοβουλίες και τις σκληρές δηλώσεις κατά στελεχών ισχυρών ομίλων και πολιτικών, διοικεί την Third Point, η οποία διαχειρίζεται περί τα 9,3 δισ. δολάρια. Στην τελευταία επιστολή του προς τους μεριδιούχους των επενδυτικών κεφαλαίων που διαχειρίζεται αποκαλύπτει πως – μετά τα μεγάλα κέρδη από τα πορτογαλικά κρατικά ομόλογα – τοποθετήθηκε στα ελληνικά. Θυμίζει, μάλιστα, έναν στίχο του γνωστού ράπερ Tupac Shakur (δολοφονήθηκε το 1996) σύμφωνα με τον οποίο «I’m tryin’ to make a dolla outta fifteen cents» («προσπαθώ να βγάλω ένα δολάριο από 15 σεντς)! Τα στοιχεία των τελευταίων μηνών δείχνουν πως εν πολλοίς τα κατάφερε, ενώ στην ίδια επιστολή δηλώνει σίγουρος πως η Ελλάδα θα μείνει εντός ευρώ και θα τα καταφέρει.

Λίγες εβδομάδες πριν εκδηλώσει αυτόνομα ενδιαφέρον για το 33% του ΟΠΑΠ, ο Dan Loeb είχε προχωρήσει σε μια ακόμα σημαντική επένδυση στην Ελλάδα. Εναντι περίπου 45.000.000 ευρώ απέκτησε περί το 20% της επενδυτικής εταιρείας ακινήτων Dolphin Capital Investors (DCI) που ίδρυσαν οι Μίλτος Καμπουρίδης και Πιερ Χαραλαμπίδης και προωθεί 14 μεγάλες τουριστικές επενδύσεις ανά τον κόσμο, οι επτά από τις οποίες είναι στην Ελλάδα καθώς και 60 μικρότερα έργα σε Ελλάδα και Κύπρο.

Ο Μίλτος Καμπουρίδης (την αδελφή του οποίου έχει παντρευτεί ο δήμαρχος Καρπενησίου Κώστας Μπακογιάννης) και οι συνεργάτες του έχουν αντλήσει περί τα 950 εκατ. ευρώ από την εισαγωγή της DCI στο χρηματιστήριο ΑΙΜ του Λονδίνου και έχει αποκτήσει παραθαλάσσια ακίνητα συνολικής επιφάνειας άνω των 62.000 στρεμμάτων. Ο Μ. Καμπουρίδης, παντρεμένος με την Μαρίνα Βερνίκου (κόρη του εφοπλιστή Γ. Βερνίκου), πριν συνδεθεί με την οικογένεια Μητσοτάκη είχε συνεργαστεί με τον γνωστό κερδοσκόπο Τζ. Σόρρος. Μάλιστα στο παρελθόν συμμετείχε στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας Hellenic Lands που είχε ιδρυθεί μέσω της συνεργασίας του Σόρρος με τον σημερινό γενικό γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών Παν. Μίχαλο, ο οποίος ασχολούνταν επί χρόνια με τα ακίνητα.

 Η τοποθέτηση του αμερικανού μεγαλοεπενδυτή στην DCI δεν θα μπορούσε να γίνει σε πιο κατάλληλη στιγμή. Την προηγούμενη εβδομάδα ανακοινώθηκε πως μια επένδυση της Dolphin στην Τζιά θα είναι η πρώτη για την οποία θα προχωρήσει με κοινή υπουργική απόφαση από τα υπουργεία Τουρισμού και Περιβάλλοντος, με βάση το νόμο για την παραθεριστική κατοικία που ψηφίστηκε το Σεπτέμβριο του 2011. Η εταιρεία προωθεί την κατασκευή συγκροτήματος με ξενοδοχείο 350 κλινών, παραθεριστικές κατοικίες και κέντρο θαλασσοθεραπείας σε έκταση 650 στρεμμάτων. Το συγκρότημα θα είναι το δεύτερο της DCI σε συνεργασία με τη διεθνή αλυσίδα πολυτελών ξενοδοχείων Aman Resorts. Το πρώτο εγκαινιάστηκε το φθινόπωρο στο Πόρτο Χέλι.

Δύο άλλες επενδύσεις της εταιρείας έχουν, επίσης, ενταχθεί στο τουριστικό «fast track», για ταχύτερη αδειοδότηση μέσω της ειδικής υπηρεσίας του ΕΟΤ. Στο Σκορπονέρι Βοιωτίας η DCI θα συνεργαστεί με των ινδικών συμφερόντων όμιλο πολυτελών ξενοδοχείων Oberoi. Προωθεί την κατασκευή παραθεριστικού συγκροτήματος σε έκταση περίπου 1.700 στρεμμάτων. Η τρίτη προς έγκριση επένδυση της DCI είναι το Plaka Bay Resort στο Λασίθι σε ακίνητο 4.500 στρεμμάτων με 7 χιλιόμετρα παραλίας. Προωθείται η κατασκευή ξενοδοχειακού συγκροτήματος 2.500 κλινών.

 Ο Loeb είναι ένας από τους ακτιβιστές μεγαλοεπενδυτές που δεν κρύβουν τα λόγια τους με αποτέλεσμα να διαθέτει φανατικούς φίλους, αλλά εξίσου φανατικούς εχθρούς. Οι τελευταίοι υποστηρίζουν πως με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει όταν επενδύει σε μια εταιρεία, η διοίκηση αποπροσανατολίζεται και χάνει τελικά το βηματισμό της. Δεν έχει την ίδια άποψη ο Dan Loeb ο οποίος στη διάρκεια του 2012 κατάφερε να «ξηλώσει» τον διευθύνοντα σύμβουλο της αμερικανικής εταιρείας Yahoo! όταν αποκάλυψε πως δε διαθέτει το πανεπιστημιακό πτυχίο Πληροφορικής που δήλωνε στο βιογραφικό του! Ο Loeb ασχολήθηκε προσωπικά με την εκδίωξη του Scott Thompson και τις αλλαγές στο διοικητικό συμβούλιο της Yahoo! Προσωπικά ασχολήθηκε, επίσης, με την πρόσληψη ενός υψηλόβαθμου στελέχους της Google στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου όταν εξεδιώχθη ο Thompson. H Yahoo! διοικείται τους τελευταίους μήνες από την Marissa Meyer. Ο Loeb αποφεύγει τις συνεντεύξεις, αλλά οι επιστολές προς τους πελάτες του είναι αρκετές για τον μεταφέρουν στο κέντρο του ενδιαφέροντος, όπως και οι παρεμβάσεις του για τη διοίκηση των εταιρειών στις οποίες επενδύει η Third Poing.

Ηταν ένας από τους υποστηρικτές του Μπάρακ Ομπάμα στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές, αλλά στις τελευταίες στήριξε φανερά τον αντίπαλό του Μιτ Ρόμνεϋ. Διοργάνωσε εκδήλωση για τον τελευταίο με είσοδο 25.000 δολάρια. Σε μία από τις επιστολές προς τους πελάτες του, είχε κατηγορήσει τον Ομπάμα πως δεν επιδιώκει την παραγωγή νέου πλούτου, αλλά την αναδιανομή του υφιστάμενου. Επιπλέον, είναι μέλος της «Emergency Committee for Israel», μιας νεοσυντηρητικής οργάνωσης η οποία άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Ομπάμα για την πολιτική στη Μέση Ανατολή.

Στην επιστολή προς τους πελάτες του γράφει πως για να εξετάσει το μέλλον της Ελλάδας η Third Point έστειλε τον «πολυταξιδεμένο» αναλυτή κρατικών ομολόγων στην Αθήνα. Κατά τις συναντήσεις που είχε διαπίστωσε πως οι Ελληνες επίσημοι «πιστεύουν πως η εφαρμογή του επίπονου προγράμματος της Τρόικας είναι πολύ καλύτερη λύση από την έξοδο από το ευρώ» γράφει ο Loeb. Ο ίδιος προσθέτει πως η επενδυτική κοινότητα δείχνει να αγνοεί τις τεράστιες προσπάθειες που έχει καταβάλλει η Ελλάδα π.χ. στις περικοπές δαπανών και προβλέπει πως η Ελλάδα «θα μείνει έξω από το νερό» και ενδεχομένως θα αποτελέσει ευχάριστη έκπληξη εντός του προσεχούς 12μηνου.

 Δημοσιεύθηκε στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Μια νέα εποχή «αξιοποίησης κρατικών ακινήτων»

Ηταν τέλη της δεκαετίας του ’90 και στην άδεια αίθουσα ενός πολυτελούς βρετανικού συνεδριακού κέντρου, ο τότε επικεφαλής κρατικής εταιρείας ακινήτων έκανε πρόβα για την παρουσίαση που θα είχε σε λίγη ώρα σε ξένους επενδυτές. Θα τους παρουσίαζε τις τεράστιες ευκαιρίες αξιοποίησης των κρατικών ακινήτων στα παράλια της Αττικής και σε πολλά νησιά της χώρας. Γύρισε, σήκωσε τα μάτια του προς τον χάρτη που βρίσκονταν πίσω του, πήρε το δείκτη (τέλος πάντων, το μηχάνημα που εκπέμπει την κόκκινη κουκίδα) και σημάδεψε το πρώτο ακίνητο. «Καταπατημένο» είπε. «Δασικό» είπε για το δεύτερο. «Καταπατημένο και δασικό» είπε για το τρίτο. «Αγνώστου ιδιοκτησίας» είπε για ένα ακόμα. Λίγα λεπτά αργότερα, στην κατάμεστη αίθουσα, από επενδυτές (και εστιάτορες ή άλλους αργόσχολους της ελληνικής παροικίας), ο ίδιος διευθύνων σύμβουλος εξηγούσε πως η κυβέρνηση «είναι έτοιμη» για την «άμεση αξιοποίηση» των συγκεκριμένων ακινήτων, που ανήκουν εξ’ ολοκλήρου στο δημόσιο…

Σχεδόν δεκαπέντε χρόνια μετά, επαναλαμβάνεται η ίδια ιστορία. Ενας τρόπος εύκολης και φθηνής δημοσιότητας για συγκεκριμένα στελέχη του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων είναι η εκτόξευση διάφορων λεκτικών «χειροβομβίδων» μέσω των διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων περί αξιοποίησης νησιών, βραχονησίδων και άλλων …εξωτικών προορισμών. Το κόλπο είναι απλό: Πετάς ένα νούμερο, όπως «θα αξιοποιήσουμε 40 ακατοίκητα νησιά» και σιγουρεύεσαι πως την επόμενη ημέρα η φωτογραφία σου θα είναι σε 5 – 10 ελληνικές ή ξένες εφημερίδες. Βέβαια, κανείς δε ρωτάει πόσοι αιώνες θα χρειαστούν για την «αξιοποίηση» 40 νησιών όταν τα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια που προορίζονται για τέτοιους είδους επενδύσεις είναι πεπερασμένα και δυστυχώς απέχουν από την Ελλάδα.

Χωρίς να είμαι ειδικός, πιστεύω πως δεν έχουν πραγματοποιηθεί 40 τέτοιες επενδύσεις σε ολόκληρο τον κόσμο την τελευταία 5ετία – 10ετία. Οπότε, για να μην εκτεθείς, κολλάς ένα «μακροπρόθεσμα» και είσαι εξασφαλισμένος. Προσθέτεις, πάντα, πως «απαιτούνται οι κατάλληλες θεσμικές αλλαγές» ώστε να δέσει το γλυκό. Για ορεκτικό, αφήνεις να εννοηθεί πως η Ελλάδα έχει 5.000 – 6.000 νησιά και βραχονησίδες (μετράς ακόμα και κάθε ύφαλο του Αιγαίου) οπότε οι επενδυτές πρέπει να προσμένουν και άλλες «αξιοποιήσεις».

Την επόμενη ημέρα είσαι σίγουρος πως θα γίνει σούσουρο. Οι οικονομικές εφημερίδες θα γράφουν για τις τεράστιες προοπτικές που ανοίγει για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας η αξιοποίηση των νησιών. Η αντιπολίτευση θα σκούζει για το «ξεπούλημα» της κρατικής περιουσίας και οι ακραίοι πατριώτες θα ετοιμάζονται για απόβαση σε κάποια βραχονησίδα ώστε να την προστατεύσουν από τους αδηφάγους κεφαλαιούχους που έχουν μακρινά ξαδέρφια από την Αγκυρα.

Η αξιοποίηση της κρατικής περιουσίας αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη υπόθεση απ’ όσο την παρουσιάζουν κάποιοι στο Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων και απ’ όσο πίστευε η τρόικα η οποία είχε βάλει εκείνα τα δυσθεώρητα νούμερα στο μνημόνιο από πώληση ακινήτων. Ειδικά η αξιοποίηση νησιών και παραλιακών εκτάσεων απαιτεί γενικότερο σχεδιασμό ώστε να ενταχθούν στην ευρύτερη τουριστική πολιτική της χώρας. Για να συμβεί κάτι τέτοιο οι αρμόδιοι πρέπει να κλείσουν τα αυτιά σε όσους είναι ευχαριστημένοι με τα δήθεν τετράστερα ξενοδοχεία μας και τα rooms-to-let. Αλλά και σε όσους αντιδρούν σε κάθε σοβαρή επένδυση στα νησιά με το επιχείρημα της τσιμεντοποίησης όταν άφησαν τον τόπο τους να «βουλιάξει» στα αυθαίρετα των νεόπλουτων και των διεφθαρμένων της προηγούμενης 30ετίας.

Αντί λοιπόν για τις φωτοβολίδες περί «αξιοποίησης» 40 (!) νησιών, ας μας παρουσιάσει το Ταμείο Ιδιωτικοποίησης το σχέδιο για την παραθεριστική κατοικία ή άλλες πρωτοβουλίες που θα ανοίγουν την τουριστική αγορά σε νέους ξένους και εγχώριους επενδυτές. ‘Η να μας παρουσιάσει η κυβέρνηση ένα σχέδιο για την ουσιαστική αξιολόγηση των ελληνικών ξενοδοχείων, για την αναβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων (ελάχιστοι διαθέτουν στοιχειώδεις υποδομές για τους επισκέπτες). Και ας βιαστούν οι αρμόδιοι με τις δεκάδες θεσμικές ρυθμίσεις και άδειες που απαιτούνται ώστε να προχωρήσουν οι 4 – 5 μεγάλες τουριστικές επενδύσεις που παραμένουν βαλτωμένες επί δεκαετία. Από εξαγγελίες χορτάσαμε.

Η ΔΗΜΑΡ και η Ζωηρού

Σε πονοκέφαλο για την κυβέρνηση εξελίσσεται η στάση της Αννας Ζωηρού η οποία διορίστηκε στο πενταμελές διοικητικό συμβούλιο του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) την περίοδο της κυβέρνησης Λ. Παπαδήμου, έπειτα από πρόταση του προέδρου του ΛΑΟΣ Γ. Καρατζαφέρη. Παρά το γεγονός πως ζητήθηκε από την κα Ζωηρού να παραιτηθεί προκειμένου να αντικατασταθεί από εκπρόσωπο της Δημοκρατικής Αριστεράς (ΔΗΜΑΡ), που στηρίζει σήμερα την κυβέρνηση, η στενή συνεργάτης του κ. Καρατζαφέρη αρνήθηκε.
Μάλιστα στηρίζει τη στάση της στον ιδρυτικό νόμο του ΤΑΙΠΕΔ ο οποίος προβλέπει πως αντικατάσταση μελών του Δ.Σ. πριν από τη λήξη της (τριετούς) θητείας τους «επιτρέπεται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Ταμείου, μόνο για σπουδαίο λόγο αναγόμενο στην άσκηση των καθηκόντων τους». Επειδή δεν κάνει απολύτως τίποτα, δεν υπάρχει και λόγος αντικατάστασης που να συνδέεται με την άσκηση των καθηκόντων της! Υπενθυμίζεται πως η Αννα Ζωηρού έγινε γνωστή στο πανελλήνιο όταν, στο πλαίσιο της διεθνούς έκθεσης ακινήτων ΜΙΡΙΜ στις Κάννες, είχε κλείσει δωμάτιο στο πολυτελές ξενοδοχείο Ριτς Κάρλτον. Το Ταμείο είχε στείλει αντιπροσωπεία στη συγκεκριμένη έκθεση η οποία επέλεξε ως τόπο διαμονής το πολυτελές ξενοδοχείο.
Για να καλύψει τις απαιτήσεις της ΔΗΜΑΡ, η κυβέρνηση προχώρησε, με τροπολογία που κατέθεσε την Παρασκευή η ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών, στην αύξηση του αριθμού των μελών στο Δ.Σ. του ΤΑΙΠΕΔ από πέντε σε έξι. Στα έξι μέλη του Δ.Σ. πρέπει να προστεθούν και οι δύο εκπρόσωποι των δανειστών (Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και Ευρωπαϊκής Ενωσης). Οι πιέσεις για την παραίτηση της κας Ζωηρού, η οποία ουδεμία σχέση έχει με τις σημερινές ισορροπίες στον κυβερνητικό συνασπισμό, συνεχίζονται. Μέχρι να παραιτηθεί, η νέα διοίκηση του Ταμείου – υπό τους κ.κ. Τ. Αθανασόπουλο και Γ. Εμίρη – έχει ανάγκη την ψήφο της. Επειδή το διοικητικό συμβούλιο του ΤΑΙΠΕΔ δεν συνεδρίασε το τελευταίο τετράμηνο εκκρεμούν δεκάδες αποφάσεις προκειμένου να προχωρήσουν οι ιδιωτικοποιήσεις. Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται η πρώτη συνεδρίαση η οποία θα είναι μαραθώνια.