Από τους κυρατζήδες στους νταβατζήδες

Τα δυσάρεστα στοιχεία για την εξέλιξη των ελληνικών εξαγωγών κατά την περίοδο της κρίσης, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, δημιουργούν σε πολλούς ερωτήματα για το «που χάθηκε το επιχειρηματικό δαιμόνιο των Ελλήνων οι οποίοι κατά τον 18ο και στις αρχές του 19ου αιώνα ήλεγχαν το εμπόριο της Βαλκανικής, της Κεντρικής Ευρώπης και της Νότιας Ρωσίας».

Η γενικότερη εικόνα αδυναμίας του ελληνικού επιχειρείν να ενισχύσει τη διεθνή του παρουσία αδικεί μεγάλο αριθμό εταιρειών που πέτυχαν να πολλαπλασιάσουν τις εξαγωγές τους τα τελευταία χρόνια. Οι αριθμοί δεν ευνοούν, πάντως. Μάλιστα η εξαγωγική καχεξία της ελληνικής οικονομίας επισημαίνεται και από τους διεθνείς οργανισμούς οι οποίοι πιθανώς περίμεναν πως η συμπίεση του κόστους παραγωγής θα είχε οδηγήσει σε καλύτερα αποτελέσματα.

Οσοι μιλούν για το επιχειρηματικό δαιμόνιο των Ελλήνων έχουν στο μυαλό τους τους κυρατζήδες, τους αγωγιάτες, που διέσχιζαν εκείνα τα χρόνια τους κεντρικούς εμπορικούς δρόμους της ευρύτερης περιοχής, τους χιλιάδες αργαλειούς και τα βαφεία στα Αμπελάκια, στον Τύρναβο, την επεξεργασία γούνας στη Δυτική Μακεδονία, τους εμπορικούς οίκους του παροικιακού Ελληνισμού στη Βιέννη και σε πολλές πόλεις της Κεντρικής / Ανατολικής Ευρώπης.

«…βούιζε ο Τίρναβος από τον κρότο των 2.500 αργαλειών που ύφαιναν πανιά ή βαμβακερά υφάσματα και των 60 κερχανάδων (βαφείων) που τα έβαφαν με το ριζάρι. Επίσης 100 περίπου σερβετάδες καταγίνονταν με την ύφανση μεταξωτών» γράφει ο Απ. Βακαλόπουλος στην «Ιστορία του Νέου Ελληνισμού». Ακόμη και το 1810, όταν οι βιοτεχνίες των ορεινών χωριών της Ελλάδας είχαν αρχίσει να παρακμάζουν λόγω του διεθνούς ανταγωνισμού από τις σύγχρονες μηχανές των Αγγλων, οι κάτοικοι εξήγαν νήματα, υφάσματα βαμβακερά και μαντήλια αξίας 2.000.000 γροσίων όχι μόνο στην Ανατολή, αλλά και στη Μάλτα, Λιβόρνο, Τεργέστη και στην Γερμανία.

«Κατά την εποχή της ευημερίας των Αμπελακίων υπήρχαν σε λειτουργία 24 εργαστήρια σε πλήρη απόδοση. Οι εργάτες ήταν περίπου 2.000 και η μέση ετήσια παραγωγή κόκκινου βαμβακερού νήματος έφτανε τις 3.000 μπάλλες 250 λιβρών βάρους η κάθε μία (123 κιλά)» γράφει ο Τάσος Βουρνάς στην «Ιστορία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας».

Αυτός ο κόσμος χάθηκε, όμως, γιατί δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τις σύγχρονες μηχανές του εξωτερικού. Εμεινε, βέβαια, στον παροικιακό Ελληνισμό σημαντικός πλούτος, αλλά ο τελευταίος δε μπορούσε να επηρρέάσει τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Η νέα γενιά του ελληνικού επιχειρείν, που άρχισε να ξεμυτίζει 50 – 60 χρόνια αργότερα, είχε άλλες αφετηρίες, άλλα ερεθίσματα. Τότε δημιουργήθηκαν οι πρώτοι κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες, οι πρώτοι εργολάβοι, οι ενδιάμεσοι που χρησιμοποιούσαν το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα για να πλουτίσουν.

Ακόμα και η πρώτη γενιά βιομηχάνων, οι οποίοι κατά την περίοδο 1867 – 1874 ίδρυσαν περί τα 100 νέα ατμοκίνητα εργοστάσια, είχε αποκλειστικό στόχο την εσωτερική αγορά. Εκατόν πενήντα χρόνια μετά ακόμα αναρωτιόμαστε γιατί δεν εξάγουμε, όταν ελάχιστοι υπήρξαν αυτοί που λειτούργησαν με την λογική του Δυτικού κόσμου, του καινοτόμου και πρωτοπόρου βιομήχανου. Αφού η πολιτεία επιβράβευε και επιβραβεύει τους αετονύχηδες…

Please follow and like us:

Το «αναπτυξιακό σχέδιο» που τορπιλίζουν πριν ανακοινωθεί

Η υποκριτική στάση που τηρεί το ΠΑΣΟΚ απέναντι στην ιδιωτικοποίηση του ΟΛΠ και του ΟΛΘ δείχνει πως η κυβέρνηση εξακολουθεί να ελέγχεται από μια δράκα ψηφοθήρων οι οποίοι είναι πρόθυμοι να αδειάσουν τον πρωθυπουργό με την πρώτη ευκαιρία, αρκεί να μη χάσουν κάποιο από τα βιλαέτια τους. Οταν πρόκειται για τα «δικά τους μαγαζιά», θυμούνται τα καλά των κοινωνικών αγαθών και την ανάγκη να μείνει η περιουσία των λιμανιών στα χέρια του δημοσίου. Για άλλα τμήματα της κρατικής περιουσίας, στα οποία δεν ασκούν τον ίδιο ασφυκτικό έλεγχο, κάνουν τους αδιάφορους όταν βγαίνουν στο σφυρί. Τώρα ο Ευαγγ. Βενιζέλος επιδιώκει να τορπιλίσει έναν από τους βασικούς άξονες του αναπτυξιακού σχεδίου που ανακοινώνει εντός των ημερών η κυβέρνηση. Τουλάχιστον μέχρι τις εκλογές. Μετά βλέπουμε…

Η στάση του ΠΑΣΟΚ θα ήταν σεβαστή αν δεν είχε επιλέξει το κρυφτούλι, είχε από την αρχή δημοσιοποιήσει με τον πλέον επίσημο τρόπο τις αντιρρήσεις του και είχε καταθέσει σοβαρή εναλλακτική πρόταση. Ποιος ξεχνάει τις φωτογραφίες με τον τότε αρχηγό του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου να πρωτοστατεί στις κινητοποιήσεις των λιμενεργατών κατά της παραχώρησης τμήματος του λιμανιού του Πειραιά στην Cosco; Στη συνέχεια, βέβαια, ο σημερινός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ευαγγ. Βενιζέλος έδωσε μέχρι και παράσημο στον πρώην επικεφαλής της Cosco κάπταιν Γουέι. Το παράσημο δεν έφερε τύχη στον Κινέζο αξιωματούχο ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε εσπευσμένα λίγες ημέρες αφότου το παρέλαβε σε ειδική τελετή στην Αθήνα.

Τώρα το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται και εκτός από τις αντιρρήσεις για την παραχώρηση του ΟΛΘ, που αποτελεί βιλαέτι του κ. Βενιζέλου, αντιδρά και στην πώληση του ΟΛΠ, λίγες ημέρες πριν υποβληθούν οι προσφορές για το 67% των μετοχών (αύριο εκπνέει η σχετική προθεσμία). Οι απόψεις του επικεφαλής του ΟΛΠ Γ. Ανωμερίτη ήταν γνωστές από την πρώτη στιγμή. Ομως η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ δεν είχε εκφραστεί τόσο σκληρά κατά της πώλησης του οργανισμού στους Κινέζους οι οποίοι φέρονται ως οι επικρατέστεροι (αν όχι οι μοναδικοί) υποψήφιοι. Μήπως οι αλλαγές στις εκλογικές ισορροπίες του Πειραιά επηρέασαν και τη στάση του κ. Βενιζέλου; Μήπως επιχειρεί να αναβάλλει το διαγωνισμό για τον ΟΛΠ ώστε να προσφέρει ρόλο στη δημοτική αρχή που θα επικρατήσει στις προσεχείς εκλογές;

Η στάση του ΠΑΣΟΚ δείχνει, πάντως, ποιος βάζει εμπόδια στα σχέδια για την ενίσχυση της θέσης της χώρας ως διαμετακομιστικού κέντρου. Πρόκειται για έναν από τους βασικούς πυλώνες του αναπτυξιακού σχεδίου που ετοιμάζεται να ανακοινώσει η κυβέρνηση την οποία στηρίζει ο κ. Βενιζέλος. Τώρα πως ακριβώς θα ενισχυθεί η θέση του Πειραιά αν παραμένει στα χέρια των κομματικών παραγόντων και των τοπικών οπλαρχηγών που ξεμυτίζουν τελευταία, για άλλους λόγους, μένει να απαντηθεί.

Επί δεκαετίες ασκούσαν τη διοίκηση του ΟΛΠ στελέχη του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, με γνωστά αποτελέσματα. Την τελευταία πενταετία η ηγεσία του κόμματος, αλλά και η κυβέρνηση, απέφυγε να συζητήσει σοβαρά τον τρόπο με τον οποίο θέλει να αναπτύξει το λιμάνι, ενώ οι Κινέζοι της Cosco αξιοποίησαν το στρατηγικό πλεονέκτημα με τεράστια αύξηση των φορτίων που μεταφέρονται. Τώρα κατάλαβαν κάποιοι στην κυβέρνηση πως κινδυνεύουμε να δώσουμε έναντι πινακίου φακής όχι μόνο τους προβλήτες containers, αλλά ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Ευρώπης στη μεταφορά επιβατών. Και χωρίς να έχουν ετοιμάσει εναλλακτική πρόταση, σκούζουν με συνθήματα προηγούμενων δεκαετιών. Εξάλλου οι ίδιοι φρόντισαν να απαξιώσουν την κρατική περιουσία και πλήθος κρατικών επιχειρήσεων. Τώρα είναι αργά, αλλά επιμένουν γιατί πιθανώς θέλουν τα ρέστα τους. Εστω σε ψήφους.

Please follow and like us:

Για τις εξαγωγικές επιδόσεις

EXPORTS2 EXPORTS1Από τις «Χειμερινές Προβλέψεις» της Κομισιόν

Please follow and like us:

Ολόκληρη η πρόταση των Ολλανδών ειδικών για την ενίσχυση εξαγωγών

Η μετατροπή της οικονομικής διπλωματίας, δηλαδή της στήριξης των ελληνικών εξαγωγών και της προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, σε πρώτη προτεραιότητα του υπουργείου Εξωτερικών, η δημιουργία ενός νέου ενιαίου οργανισμού για την προώθηση των εξαγωγών που θα ενσωματτώσει τους διάσπαρτους σημερινούς φορείς, ο καθορισμός εθνικής στρατηγικής που θα εγκριθεί από το υπουργικό συμβούλιο και ο εντοπισμός των τομέων που διαθέτουν εξαγωγικά πλεονεκτήματα είναι μερικές από τις προτάσεις Ολλανδών ειδικών προς την κυβέρνηση.

Η έκθεση του Ολλανδικού υπουργείου Οικονομικών για την ενίσχυση των ελληνικών εξαγωγών παραδόθηκε προ εβδομάδων στην κυβέρνηση η οποία ετοιμάζεται να παρουσιάσει τη νέα στρατηγική μέσα στο πρώτο τρίμηνο. Στην έκθεση, που παρουσιάζει σήμερα η «κυριακάτικη δημοκρατία», επισημαίνεται πως η Ελλάδα διαθέτει πλεονεκτήματα τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει με στόχο τις αναδυόμενες αγορές. Οι συγκεκριμένες αγορές, όμως, χαρακτηρίζονται από ισχυρή παρουσία του κράτους στην οικονομία και γι’ αυτό το λόγο απαιτείται ισχυρή οικονομική διπλωματία από τις κυβερνήσεις. Με άλλα λόγια, η ενίσχυση των εξαγωγών συνδέεται περισσότερο με διακρατικές συμφωνίες ή επαφές και λιγότερο με την προσπάθεια των ίδιων των επιχειρήσεων. Ειδικά όταν οι ελληνικές επιχειρήσεις είναι μικρομεσαίες ή οικογενειακές και δεν διαθέτουν την ισχύ ισχυρών ομίλων του εξωτερικού.

Με βάση την πρόταση των Ολλανδών, η κυβέρνηση προχώρησε ήδη στη μεταφορά των διπλωματικών ακολούθων από το υπουργείο Εξωτερικών στο υπουργείο Ανάπτυξης. Στην έκθεση αναφέρεται πως η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αρκεί και πως οι πρέσβεις είναι αυτοί που πρέπει να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο στην προώθηση των εξαγωγών και την προσέλκυση επενδύσεων. «Το 80% του προσωπικού των πρεσβειών σε χώρες που είναι σημαντικές για τις ελληνικές εξαγωγές πρέπει να ασχολείται με την οικονομική διπλωματία» προτείνουν οι Ολλανδοί. Το ίδιο πρέπει να ισχύει και στις πρεσβείες σε χώρες που θεωρούνται πιθανές αγορές για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Προτείνουν, επίσης, τον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων, αλλά και κινήτρων, για το διπλωματικό προσωπικό της χώρας, ενώ επισημαίνουν τις σοβαρές παρενέργειες της κρίσης (έλλειψη πόρων, μειώσεις μισθών διπλωματών, κλπ).

Στην έκθεση προτείνεται, επίσης, να υπάρχει εβδομαδιαία συζήτηση στο υπουργικό συμβούλιο για τα ταξίδια που προγραμματίζουν στο εξωτερικό οι υπουργοί, σε συνεργασία με τον ενιαίο φορέα προώθησης των εξαγωγών και των επενδύσεων. Στην ίδια ατζέντα θα προστίθενται και οι μεγάλες διεθνείς εκθέσεις στις οποίες πρέπει να συμμετέχει η χώρα ώστε να προγραμματίζεται η παρουσία υψηλόβαθμων κυβερνητικών αξιωματούχων.

Οπως επισημαίνεται στην πρόταση των Ολλανδών, στο νέο σχέδιο για τις εξαγωγές πρέπει να περιλαμβάνει το σύνολο της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού και της ναυτιλίας. Ταυτόχρονα, όμως, η Ελλάδα καλείται να παρουσιάσει ένα νέο αναπτυξιακό σχέδιο ώστε να εκμεταλλευτεί τα στρατηγικά της πλεονεκτήματα. Ενα παράδειγμα που αναφέρουν οι Ολλανδοί είναι ο τομέας της βιομηχανίας τροφίμων στον οποίο η Ελλάδα έχει αρνητικό ισοζύγιο (το 2010 οι εισαγωγές ήταν μεγαλύτερες κατά δύο δισ. ευρώ έναντι των εξαγωγών). Σύμφωνα με την έκθεση, η χώρα μας θα μπορούσε να έχει πολύ μεγαλύτερες εξαγωγές στο συγκεκριμένο τομέα καθώς διαθέτει «συγκριτικό πλεονέκτημα» εξαιτίας της υψηλής ποιότητας πρώτης ύλης (λαχανικών, φρούτων, κλπ) και σχετική τεχνογνωσία.

Οι Ολλανδοί περιγράφουν με γλαφυρό τρόπο το σημερινό χαοτικό μοντέλο προώθησης των εξαγωγών μέσω πληθώρας οργανισμών (Οργανισμός Προώθησης Εξαγωγών – ΟΠΕ, Invest in Greece, ΕΟΤ, Διεθνής Εκθεση Θεσσαλονίκης, κλπ). Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει τη συγχώνευση του ΟΠΕ με το Invest in Greece, αλλά από την έκθεση προκύπτει πως δεν είναι αρκετό. Την ίδια άποψη έχουν και τα στελέχη της αγοράς που συμμετέχουν τις τελευταίες εβδομάδες στη σχετική διαβούλευση.

Επισημαίνουν, για παράδειγμα, το χάος με τις ελληνικές συμμετοχές σε εκθέσεις ανά το κόσμο. Την περίοδο των παχέων αγελάδων δεν υπήρχε καμία συνεργασία και ενίοτε οι αποφάσεις λαμβάνονταν σε επίπεδο υπουργείου, χωρίς κεντρικό σχεδιασμό. Ενίοτε η Ελλάδα απουσίαζε από κρίσιμες εκθέσεις ή σπαταλούσε εκατομμύρια σε ανούσιες εκδηλώσεις. Τώρα προτείνεται ενιαία παρουσία και στενή συνεργασία μεταξύ του νέου οργανισμού που θα δημιουργηθεί για τις εξαγωγές και του ΕΟΤ (για την προώθηση του τουρισμού), του υπουργείου Ναυτιλίας, του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, κλπ.

Οι Ολλανδοί επισημαίνουν την ανάγκη σύστασης ενός νέου φορέα ο οποίος θα απορροφήσει δραστηριότητες από ΟΠΕ, Invest in Greece, τους διπλωματικούς ακολούθους, κλπ ώστε να υπάρχει ενιαία παρουσία και εκπροσώπηση της χώρας στις διεθνείς αγορές. Ο νέος οργανισμός καλείται να καταρτίσει ξεχωριστά στρατηγικά σχέδια για κάθε μία ξένη αγορά – στόχο και στη συνέχεια να τα υλοποιήσει. Το σχέδιο θεωρείται απαραίτητο προκειμένου να αποφασιστεί σε ποιες χώρες και σε ποιους τομείς θα επικεντρωθεί η Ελλάδα, σε μια περίοδο στενότητας πόρων και ανθρωπίνου δυναμικού.

Ο νέος οργανισμός πρέπει να υπάγεται είτε στο υπουργείο Ανάπτυξης, είτε στο υπουργείο Εξωτερικών, ενώ μια εναλλακτική πρόταση των Ολλανδών είναι η υπάγωγή του στο γραφείο του πρωθυπουργού, ανάλογα με το τι θα αποφασιστεί για το ρόλο του τελευταίου. Η κυβέρνηση έχει αποφασίσει πως ο οργανισμός θα ελέγχεται από το υπουργείο Ανάπτυξης, αλλά μένει να αποφασιστεί ο ρόλος και η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Στην αγορά υποστηρίζουν πως ο οργανισμός πρέπει να έχει επιτελικό χαρακτήρα και να αναθέτει στον ιδιωτικό τομέα π.χ. τη διοργάνωση ή τη συμμετοχή στις διεθνείς εκθέσεις. Και οι Ολλανδοί επιμένουν πως ο νέος φορέας (με κωδική ονομασία «Greek Trade and Invest») πρέπει να έχει καθήκοντα τα οποία μπορεί να αναλάβει μόνο το δημόσιο και τα άλλα να παραχωρηθούν στους ιδιώτες. Ειδική μνεία γίνεται στην υποστήριξη που πρέπει να παρέχει ο νέος οργανισμός στις μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να βγουν στις διεθνείς αγορές.

Τέλος, στην έκθεση αναφέρεται πως αν δεν υπάρξει εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη της οικονομίας και των εξαγωγών τα αποτελέσματα της αναδιοργάνωσης των σχετικών υπηρεσιών και της οικονομικής διπλωματίας θα είναι πενιχρά. Οπως επισημαίνεται, «εκτός από την έκθεση της McKinsey (του αμερικανικού οίκου που προτείνει μέτρα για την ανάπτυξη συγκεκριμένων κλάδων), οι ελληνικές αρχές πρέπει να προχωρήσουν σε αντίστοιχη ανάλυση των ευκαιριών στις διεθνείς αγορές, να ενοποιήσουν τα σχέδια με τις προτάσεις του ιδιωτικού τομέα, να καθορίσουν προτεραιότητες και στόχους ώστε να προσαρμόσουν αναλόγως τη στρατηγική τους».

Δημοσιεύεται σήμερα στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Κατεβάστε ολόκληρη την πρόταση των Ολλανδών εδώ.

Please follow and like us: