Η Επιτροπή Ανταγωνισμού και οι Εργολάβοι

Για περίπου έξι χρόνια, οι κρατικές υπηρεσίες γνώριζαν πως μέσω του μαθηματικού τύπου οι εργολάβοι αποφάσιζαν πριν από το διαγωνισμό ποιος θα πάρει το έργο. Υπήρχαν οι περίφημοι «συμμετέχοντες» και οι περίφημοι «ενδιαφερόμενοι» (συνήθως ο ενδιαφερόμενος ήταν ένας, οι συμμετέχοντες πολλοί). Στις υπηρεσίες εμφανίζονταν τύποι με σακούλες οι οποίοι κατέθεταν προσφορές με το κιλό, γραμμένες με το ίδιο χέρι. Στόχος να οδηγηθεί ο διαγωνισμός στον εργολάβο που είχε προσυμφωνηθεί. Κάποιος ανώνυμος πληροφοριοδότης μου εκείνη την εποχή (με έπαιρνε τηλέφωνο και με έστελνε έξω από υπηρεσίες για να βλέπω πως συναλάσσονταν οι εργολάβοι) τους αποκαλούσε «αεροπόρους» γιατί είχαν τσάντες σαν αυτές που χρησιμοποιούν οι πιλότοι.

Στην αγορά κυκλοφορούσαν προγράμματα υπολογιστών που επέτρεπαν το μαγείρεμα του διαγωνισμού μέσω μαθηματικού τύπου ώστε να ξέρουν οι άνθρωποι τι προσφορά θα καταθέσουν. Χιλιάδες μηχανικοί (μέλη του ΤΕΕ το οποίο δεν είχε καταλάβει κάτι…) ζούσαν από το στήσιμο των διαγωνισμών. Μπορούσες να βγάλεις 1.000 ευρώ από τη συμμετοχή σε στήσιμο μικρού έργου (ανά εβδομάδα) και εκατομμύρια από τη συμμετοχή σε στήσιμο μεγαλύτερου έργου. Είχαν ιδρυθεί ακόμα και εταιρείες (με μετόχους εργολήπτες συγκεκριμένου συνδέσμου) αντικείμενο των οποίων ήταν η μαζική κατάθεση των προσφορών ώστε να στήνονται οι διαγωνισμοί με χαμηλό κόστος! Μέχρι και υπεράκτια εταιρεία είχαν δημιουργήσει για να μεταφέρονται τα λύτρα.
Χρειάστηκαν περίπου έξι χρόνια μέχρι να καταργηθεί ο μαθηματικός τύπος από τον Γ. Σουφλιά, όχι γιατί ο τελευταίος ήθελε να τον καταργήσει, αλλά γιατί υπήρξε σοβαρή αντίδραση εντός της Ν.Δ.

Ολα αυτά γράφονταν τότε (από ελάχιστους, σχεδόν έναν…) χωρίς η Επιτροπή Ανταγωνισμού και η Δικαιοσύνη να ασχοληθεί σοβαρά. Τώρα μαθαίνουμε πως η Επιτροπή Ανταγωνισμού ετοιμάζει πόρισμα γιατί βρήκε, λέει, στοιχεία. Γράφεται, επίσης, χωρίς να επιβεβαιώνεται, πως η Δικαιοσύνη έχει παρέμβει έπειτα από καταγγελίες για το πως μοιράστηκαν, χειρουργικά, κάποια μεγάλα σιδηροδρομικά έργα. Υποτίθεται πως από πέρυσι έχουν γίνει εξορμήσεις της Επιτροπής στα γραφεία των εργολάβων. Πόσα χρόνια χρειάζεται για το πόρισμα όταν έχει τα στοιχεία για την περίοδο του μαθηματικού τύπου; Εδώ έφτασε μέχρι του σημείου να βγάλει απόφαση για τη μπύρα με στοιχεία δεκαετίας. Γιατί δεν κάνει το ίδιο με το διαρκές σκάνδαλο των δημοσίων έργων;

Πατριώτες

Διάβαζες το όνομα καθηγητή που εγκαταλείπει τη θέση σε ένα από τα πιο γνωστά πανεπιστήμια του κόσμου προκειμένου να εργαστεί σε ελληνικό ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα και έλεγες «μπράβο, είναι πατριώτης, θέλει να προσφέρει». Με τα χρόνια διαπίστωνες πως ο γνωστός καθηγητής δεν είχε εξασφαλίσει μόνο μια θέση επιστρέφοντας στην Ελλάδα: Ηταν ταυτόχρονα σύμβουλος υπουργών, κρατικών οργανισμών, τοπικών αρχόντων και ισχυρών επιχειρηματιών, ενώ μέσω «ερευνητικών κονδυλίων» κατάφερνε να αποκομίζει αμύθητα ποσά. Ηταν αδύνατο να βγάλει τα ίδια χρήματα στη Βρετανία ή στις ΗΠΑ γιατί απλώς δε θα μπορούσε ταυτόχρονα να αμείβεται από τόσους κρατικούς φορείς και να έχει τόσους ιδιώτες «χορηγούς». Χώρια που στον πολιτισμένο κόσμο δεν θα μπορούσε η γυναίκα του ή τα παιδιά του να υπογράφουν συμβάσεις με εταιρείες στις οποίες αναθέτει δουλειές ως επικεφαλής κρατικών οργανισμών. Αν είχε συμβεί κάτι τέτοιο π.χ. στις ΗΠΑ ο καθηγητής θα αναγκάζονταν να εγκαταλείψει τη δουλειά του και θα κουβαλούσε σε ολόκληρη την καριέρα του τη φήμη του διεφθαρμένου. Εδώ, στη χώρα της χρεοκοπίας, «αποστρατεύεται» μετά δόξης και τιμής, ενώ υπάρχει ακόμα πλήθος πανεπιστημιακών εδρών που μεταβιβάζονται από πατέρα σε τέκνο!

Εβλεπες το βιογραφικό γόνου ισχυρής πολιτικής οικογένειας στο οποίο αναφέρονταν πως σπούδασε σε κορυφαίο αμερικανικό πανεπιστήμιο και πήρε μεταπτυχιακό από ένα άλλο πασίγνωστο ίδρυμα. Στη συνέχεια του βιογραφικού περίμενες να διαβάσεις για τις σπουδαίες θέσεις που ανέλαβε στον ιδιωτικό τομέα αφού είχε τόσα προσόντα. Τι διάβαζες; Πως η πρώτη δουλειά του συμπαθούς επιστήμονα ήταν «Σύμβουλος του Νομάρχη Κορινθίας»! Η δεύτερη δουλειά ήταν επίσης «Σύμβουλος», αλλά κάποιου προέδρου κρατικού οργανισμού στην Αθήνα. Γιατί να εργάζεται ο νέος επιστήμων αφού μπορεί να κάθεται σπίτι και να αμείβεται από δύο – τρεις κρατικές δουλειές; Τα χρήματα στις πολυεθνικές βγαίνουν με κόπο, στην Ελλάδα με πολιτικό μέσο.

Διάβαζες για επιστήμονα (π.χ. γιατρό) που εγκατέλειψε τη θέση σε κορυφαίο νοσοκομείο της Δυτικής Ευρώπης ή της άλλης πλευράς του Ατλαντικού και εκθείαζες πάλι τον πατριωτισμό του. Στη συνέχεια διαπίστωνες πως ο εν λόγω επιστήμονας ενώ στις ΗΠΑ έπρεπε να κάνει μία ή δύο χειρουργικές επεμβάσεις την ημέρα για να λαμβάνει παχυλό μισθό, στη χώρα της χρεοκοπίας αρκούσαν δύο επεμβάσεις το μήνα για να παίρνει περισσότερα από το κρατικό νοσοκομείο (χωρίς να υπολογίζεται το «φακελάκι» που ακόμα καταβάλλουν πολύ ασθενείς). Βέβαια, για να κάνεις καριέρα στην Ελλάδα έπρεπε να μπεις στο κύκλωμα. Γνωρίζω περίπτωση Ελληνα του εξωτερικού που άντεξε μόλις 11 μήνες στη χώρα μας αφού ήταν αδύνατο να εξασφαλίσει τα προς το ζην χωρίς να ταυτιστεί με το διεφθαρμένο σύστημα που είχε πλοκάμια σε όλους τους τομείς της δημόσιας διοίκησης. Ηρθε και σε λίγους μήνες επέστρεψε στην Ελβετία όπου εργάζεται σε κορυφαία θέση.

Ακόμα και σήμερα καταγράφονται τέτοια φαινόμενα, μολονότι βρισκόμαστε στον έκτο χρόνο κρίσης. Ελπίδα θα υπάρξει όταν οι επίορκοι χάσουν κάθε δημόσιο αξίωμα και καταλάβουν πως θα κυκλοφορούν δακτυλοδεικτούμενοι.

Γιατί δεν θα πωληθεί η ΔΕΗ (ή θα πωληθεί μισοτιμής)

 

«Η ΔΕΗ είτε δεν θα πωληθεί, είτε θα πωληθεί με προκλητικά χαμηλό τίμημα με ευθύνη των αρμοδίων για την προώθηση του σχεδίου ιδιωτικοποίησης, αλλά και εξαιτίας του αρνητικού επενδυτικού κλίματος για τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές εταιρείες». Πρόκειται για προβλέψεις ανθρώπων που παρακολουθούν τις αργόσυρτες διαδικασίες ανοίγματος της ελληνικής αγοράς ενέργειας και τις μεγάλες καθυστερήσεις στην επίλυση κρίσιμων προβλημάτων όπως η «μαύρη τρύπα» των χρεών που σήμερα αγγίζει το ένα δισ. ευρώ. Οι ίδιοι παράγοντες θεωρούν δεδομένη την αναβολή του σχεδίου για τη δημιουργία της λεγόμενης «μικρής ΔΕΗ» στην οποία θα μεταφέρονταν μονάδες της ΔΕΗ προκειμένου στη συνέχεια να πωληθούν μέσω διαγωνισμού που θα προκηρύσσονταν στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Οπως εξηγούν, το γεγονός πως αποσύρθηκε όπως – όπως η τροπολογία για το ασφαλιστικό της ΔΕΗ δείχνει πως είναι αδύνατο να περάσει από τη Βουλή το σχέδιο για τη «μικρή ΔΕΗ» αφού θα υπάρξουν αντιδράσεις από βουλευτές. Μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμία προετοιμασία των τοπικών κοινωνιών, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, που εδώ και δεκαετίες έχουν αναπτύξει στενές σχέσεις (εργασιακές, κλπ) με τη ΔΕΗ. Συνεπώς, «κανένας τοπικός βουλευτής δεν πρόκειται να εμφανιστεί υπέρ ενός σχεδίου πώλησης μονάδων της τελευταίας όταν επικρατεί μαύρο σκοτάδι για την επόμενη ημέρα, δηλαδή για την εποχή που οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ανήκουν σε ιδιώτες» υποστηρίζουν στελέχη της ενεργειακής αγοράς.

Γι’ αυτό και δεν πρόκειται να επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις συνδικαλιστικών στελεχών της ΔΕΗ σύμφωνα με τις οποίες, σε λίγες εβδομάδες και αφού ψηφιστεί το σχέδιο νόμου για την πώληση του ΑΔΜΗΕ (που ελέγχει τα δίκτυα υψηλής τάσης) θα παρουσιαστεί νομοσχέδιο για τη «μικρή ΔΕΗ». Με την κυβέρνηση να κινείται σε τεντωμένο σκοινί (το σχέδιο νόμου για ΑΔΜΗΕ ψηφίστηκε την Τετάρτη από 151 βουλευτές έπειτα από ονομαστική ψηφοφορία), η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος μάλλον θα ξεχάσει το θέμα πώλησης μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Ειδικά όταν βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο ενόψει δημοτικών εκλογών, με πρόσφατες τις εικόνες από δημάρχους (π.χ. Πτολεμαϊδα) να ηγούνται συλλαλητηρίων κατά της πώλησης του ΑΔΜΗΕ.

Παρά τις πιέσεις που ασκούνται από τους ιδιώτες παραγωγούς ηλεκτροπαραγωγής οι οποίοι θεωρούν πως μόνο με την απελευθέρωση της αγοράς θα επιβιώσουν, αλλά και θα στηριχθεί η ίδια η ΔΕΗ, το σχέδιο των τριών σταδίων για πώληση της τελευταίας σκοντάφτει. Το πρώτο στάδιο είναι η πώληση του 66% του ΑΔΜΗΕ που ψηφίστηκε μεν από τη Βουλή, αλλά είναι άγνωστο πότε θα προκηρυχθεί ο διαγωνισμός αφού εκκρεμεί το θέμα με το ασφαλιστικό των υπαλλήλων της ΔΕΗ. Το δεύτερο στάδιο είναι η «μικρή ΔEH», μια εταιρεία στην οποία θα μεταβιβαστεί το 30% του παραγωγικού και εμπορικού χαρτοφυλακίου της σημερινής ΔEH, δηλαδή παραγωγικές μονάδες συνολικής ισχύος 2.400 MW, εκ των οποίων τα 1.400 MW αντιστοιχούν σε λιγνιτικές μονάδες, μαζί με τα ορυχεία λιγνίτη που τις τροφοδοτούν, και τα υπόλοιπα σε υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Στο τρίτο στάδιο θα πωλούνταν σε στρατηγικό επενδυτή το 17% της ΔΕΗ που σήμερα ελέγχεται από το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ).

Οσοι θεωρούν πως η ΔΕΗ μπορεί να μείνει στο ράφι ή να πωληθεί κοψοχρονιά υπενθυμίζουν ένα πρόσφατο δημοσίευμα του περιοδικού Economist για την τύχη των αντίστοιχων ογκόλιθων της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις 16 Ιουνίου 2013 η τιμή χονδρικής στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Γερμανίας έπεσε στο -100 ευρώ ανά μεγαβατώρα (Mwh). Δηλαδή οι εταιρείες παραγωγής ενέργειας έπρεπε να πληρώσουν 100 ευρώ για να πωλήσουν το παραγόμενο ηλεκτρικό ρεύμα! Η ραγδαία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και στη Γερμανία είχε δημιουργία υπερβάλλουσα προσφορά με τη ζήτηση να είναι περιορισμένη εκείνη την ημέρα. Ετσι έπρεπε να πληρώσεις για να πωλήσεις.

Τα ίδια προβλήματα αντιμετωπίζουν και οι άλλοι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι της Ευρώπης οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν στο νέο ευμετάβλητο περιβάλλον που δημιούργησε η ανάπτυξη των ΑΠΕ. Κολοσσοί όπως η ΔΕΗ βλέπουν να επιβαρύνονται με ζημιές από τις παραδοσιακές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής την ίδια ώρα που το δημόσιο επιδοτεί τις ΑΠΕ. Η κατάσταση αποτυπώνεται και στη χρηματιστηριακή αξία των εταιρειών. Λίγο πριν την κρίση του 2008, οι 20 μεγαλύτεροι ενεργειακοί όμιλοι της Ευρώπης είχαν συνολική χρηματιστηριακή αξία περί το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ. Σήμερα έχει περιοριστεί σε κάτι λιγότερο από 500 δισεκατομμύρια ευρώ. Το 2008, γράφει ο Economist, και οι 10 μεγαλύτεροι όμιλοι ηλεκτροπαραγωγής της Ευρώπης είχαν πιστοληπτική αξιολόγηση ανώτερη του Α. Σήμερα μόνο οι πέντε τη διατηρούν.

Η μεγαλύτερη εταιρεία ηλεκτροπαραγωγής της Γερμανίας, η E.ON (γνωστή μας από τη συμμετοχή στον αγωγό φυσικού αερίου TAP) είδε τη μετοχή της να βυθίζεται τα τελευταία χρόνια, ενώ τα έσοδά της από την παραδοσιακή ηλεκτροπαραγωγή (με καύσιμο λιγνίτη, φυσικό αέριο και πυρηνική ενέργεια) μειώθηκαν περισσότερο από 30% την τελευταία τριετία. Την ίδια πτώση κατέγραψαν και τα έσοδα του δεύτερου μεγαλύτερου γερμανικού ομίλου, της RWE. Οι αναλυτές υποστηρίζουν πως οι παραδοσιακοί ενεργειακοί όμιλοι της Γηραιάς Ηπείρου επένδυσαν την προηγούμενη δεκαετία σε νέες μονάδες αυξάνοντας την παραγωγική τους δυναμικότητα κατά 16% (μόνο με τις μονάδες λιγνίτη, φυσικού αερίου, κλπ). Η ζήτηση, όμως, δεν αυξήθηκε με τους ίδιους ρυθμούς. Αντίθετα προβλέπεται πως θα μειώνεται (όπως συνέβη στην Ελλάδα) μέχρι το 2015. Την ίδια περίοδο, η έκρηξη των ΑΠΕ δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις καθώς ανατρέπει ολόκληρο το μοντέλο λειτουργίας των βραδυκίνητων παραδοσιακών ομίλων.

Οι αναλυτές προβλέπουν πως η κατάσταση θα χειροτερέψει για τους πάλαι ποτέ κολοσσούς της ηλεκτροπαραγωγής. Οπως επισημαίνουν, αν όλα αυτά συμβαίνουν όταν οι ΑΠΕ καλύπτουν το 22% της ζήτησης ενέργειας στη Γερμανία, τι θα συμβεί στην περίπτωση που το μερίδιό τους φτάσει το 35%; Το ίδιο ισχύει και για αγορές όπως η Ελλάδα η οποία δοκιμάζεται από την ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών και της αδυναμίας του δημοσίου να πληρώσει τις παχυλές επιδοτήσεις στους παραγωγούς ενέργειας από ΑΠΕ. Αν στο συγκεκριμένο κλίμα προστεθεί και η χαοτική κατάσταση από πλευράς ρύθμισης στην Ελλάδα, η ισχύς των συνδικάτων και οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, το σχέδιο «πώληση της ΔΕΗ» δείχνει δύσκολο, σχεδόν καταδικασμένο.

Δημοσιεύθηκε στην «κυριακάτικη δημοκρατία»