Το αυτονόητο ως μεταρρύθμιση

Οι πολιτικοί μας μπορεί έχουν πλήθος ελατωμμάτων, αλλά διαθέτουν ένα μεγάλο ταλέντο: Αρπάζουν το αυτονόητο, το συσκευάζουν σε μπουκαλάκια με φανταχτερό περυτίλιγμα και μας το πλασσάρουν ως μεταρρύθμιση, καινοτομία και πρωτοπορία. Ενίοτε στα ίδια μπουκαλάκια στριμώχνουν αναχρονιστικες ιδέες μαζί με σκοπιμότητες και το υλικό χρωματίζεται με μια δόση βαρύγδουπης εξαγγελίας ώστε να καλυφθούν και όσοι εξυπηρετούνται από τη ρύθμιση.

Ενα τέτοιο παράδειγμα είναι το σχέδιο περί δημιουργίας "Εταιρείας Ειδικού Σκοπού" με το επταμελές διοικητικό συμβούλιο η οποία θα αναλάβει την αξιοποίηση της παραλιακής ζώνης μεταξύ Σουνίου και Φαλήρου. Ο υφυπουργός Ανάπτυξης Νότης Μηταράκης το πλάσαρε ως "διεθνώς κατοχυρωμένο εργαλείο" και παρασύρθηκε ακόμα και ο πρωθυπουργός. Βέβαια το "εργαλείο" χρησιμοποιείται όταν δεν υπάρχουν ήδη 5 – 6 κρατικές εταιρείες ή ειδικές υπηρεσίες που ασχολούνται με το ίδιο θέμα… Κατά τον κ. Μηταράκη ο διορισμός 5 – 7 κομματικών φίλων στο Δ.Σ. της "Εταιρείας Ειδικού Σκοπού" είναι μεταρρύθμιση, επειδή αναγκάστηκε να δεσμευθεί πως θα εργάζονται "αμμισθί".

Το ίδιο συμβαίνει με αρκετές από τις υπόλοιπες εξαγγελίες του υπουργείου Ανάπτυξης & Υποδομών, οι πολυπληθείς σύμβουλοι του οποίου διοργανώνουν 2 – 3 συνεντεύξεις την εβδομάδα για να παρουσιάσουν πρωτοβουλίες που προωθούνται επί χρόνια ή άλλες αυτονόητες κινήσεις για τη στήριξη της αγοράς και των επενδύσεων. Ενίοτε, επειδή οι πρωτοβουλίες εξαγγέλονται βιαστικά, ξαναεξαγγέλονται στην επόμενη συνέντευξη μέχρι κάποια στιγμή να καλυφθούν από τη σκόνη των νέων μεταρρυθμίσεων. Μεταρρύθμιση αποκαλείται στην Ελλαδα του 2012 αυτό που εφαρμόζεται στην υπόλοιπη Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.

Εχουν, βέβαια, και ένα ελαφρυντικό στο υπουργείο: Η υστέρηση της χώρας είναι τέτοια που μας λείπουν ακόμα και τα αυτονόητα. Δεκτόν, αρκεί να μην τους δίνουμε – μέσω της ομοβροντίας εξαγγελιών και συνεντεύξεων – το χαρακτήρα επανάστασης. Επιπλέον, μήπως είναι προτιμότερο να επικεντρωθούμε στην εφαρμογή των εξαγγελθέντων αντί να χάνουμε χρόνο στην προετοιμασία τς επόμενης εξαγγελίας μιας αυτονόητης ρύθμισης;

Πάρτε, για παράδειγμα, την πρόσφατη διαρροή του υπουργείου σύμφωνα με την οποία θα παραχωρείται πενταετής άδεια παραμονής σε όσους αγοράζουν ακίνητα αξίας άνω των 300.000 ευρώ. Υποτίθεται πως στοχεύει στην προσέλκυση επενδυτών και τη στήριξη της αγοράς παραθεριστικής κατοικίας. Ομως, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν συγκροτήματα παραθεριστικών κατοικιών στην Ελλάδα, το θεσμικό πλαίσιο που είχε ανακοινώσει συνοδεία πυροτεχνημάτων η προηγούμενη ηγεσία του υπουργείου Τουρισμού ουδέποτε λειτούργησε και οι σύμβουλοι του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων ετοιμάζουν νέο νομοθέτημα.

Με μικρό περιορισμό των βαρύγδουπων εξαγγελιών τα υπουργεία μπορούν να επικεντρωθούν στο κυρίως έργο τους που είναι η δημιουργία περιβάλλοντος που θα ευνοεί πραγματικά τις επενδύσεις. Από νομοθετήματα χορτάσαμε, όπως προκύπτει από το νέο νόμο για τις «στρατηγικές επενδύσεις» που ετοιμάζουν στο υπουργείο Ανάπτυξης με το οποίο αλλάζει νομοσχέδιο που είχε ψηφιστεί προ διετίας. Τώρα είναι η ώρα για πράξεις.

Deals στο σιδηρόδρομο: Βαγόνια έχουμε, γραμμές δεν έχουμε!

Ηρθε η χθεσινή συμφωνία μεταξύ της κινεζικής Cosco και της αμερικανικής Hewlett-Packard (HP) για τη μετατροπή του λιμανιού του Πειραιά σε πύλη εισόδου των προϊόντων του τεχνολογικού κολοσσού στην Ευρώπη για να θυμηθούμε την τραγωδία του ελληνικού σιδηροδρόμου. Στη συμφωνία συμμετείχε και η ΤΡΑΙΝΟΣΕ τα τραίνα της οποίας θα μεταφέρουν τα προϊόντα της HP από τον Πειραιά – που θα φτάνουν με τα πλοία της Cosco – προς τις υπόλοιπες αγορές της Ευρώπης. Πρόκειται σαφώς για μια θετική κίνηση, αλλά όποιος ασχοληθεί περισσότερο με το τι πραγματικά συμβαίνει στον ελληνικό σιδηρόδρομο μάλλον θα μελαγχολήσει.

Επειτα από δύο δεκαετίες κατά τις οποίες δαπανήθηκαν περισσότερα από 10 δισ. ευρώ οι ελληνικοί σιδηρόδρομοι βρίσκονται σε πρωτόγονη κατάσταση, ειδικά στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών που θεωρείται ταχέως αναπτυσσόμενος. Η γραμμή του ΟΣΕ προς την δυτική πύλη της χώρας, το λιμάνι της Πάτρας, δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί πριν το …2025 καθώς οι εργολαβίες ανατίθενται, αλλά ακυρώνονται η μία μετά την άλλη.

Οσο για τη σιδηροδρομική γραμμή προς την Θεσσαλονίκη, στις αρχές της εβδομάδας πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός για άλλη μία εργολαβία – σκούπα με τις οποίες επιχειρείται το ξέπλυμα παλαιών αμαρτιών. Ουδείς πιστεύει πως οι εργασίες στη συγκεκριμένη εργολαβία (τμήμα Τιθορέα – Δομοκός) θα ολοκληρωθούν το 2015, όπως προβλέπει η σύμβαση που θα υπογράψουν οι τρεις μεγαλύτεροι κατασκευαστικοί όμιλοι της χώρας (ΑΚΤΩΡ, J&P ΑΒΑΞ και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) με συνεργάτη τη Siemens. Μέχρι τότε ο στόχος για Αθήνα – Θεσσαλονίκη σε 3,5 ώρες θα παραμένει στα χαρτιά.

Η κυβέρνηση υπενθύμισε προχθές πως έπειτα από περίπου 10 χρόνια θα ολοκληρωθεί εντός του επόμενου μήνα η σύνδεση του λιμανιού Πειραιά με τον σιδηρόδρομο. Δεν είχε, βέβαια, κανένα λόγο να υπενθυμίζει πως επί δεκαετία προσπαθεί ο ΟΣΕ ανεπιτυχώς να δημιουργήσει σταθμό εμπορευματοκιβωτίων (container) στο Θριάσιο. Οι διαγωνισμοί προκηρύσσονται, ακυρώνονται, επαναπροκυρήσσονται και η ζωή συνεχίζεται. Ετσι, την ώρα που η ΤΡΑΙΝΟΣΕ καλείται να διακινήσει σημαντικό όγκο container της HP (κάποιοι λένε πως θα διπλασιαστεί το μεταφορικό της έργο στον τομέα των εμπορευμάτων) δε διαθέτουμε ούτε σύγχρονη σιδηροδρομική γραμμή, ούτε εμπορευματικό κέντρο.

Οι μόνοι που κέρδισαν από τις δύο δεκαετίες σπατάλης για το σιδηροδρομικό δίκτυο είναι οι επίορκοι του ΟΣΕ, οι εργολάβοι και οι μελετητές. Κάποιοι θυμούνται πως προ τετραετίας, όταν έρχονταν οι Κινέζοι στον Πειραιά οι τότε υπεύθυνοι έβαζαν ρήτρες για μεταφορά συγκεκριμένου αριθμού φορτίου μέσω του λιμανιού από την ΤΡΑΙΝΟΣΕ με την ελπίδα πως θα λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης ώστε να ολοκληρωθούν εγκαίρως τα έργα. Βγήκαν γελασμένοι και ακόμα περιμένουμε.

Η συμφωνία Cosco – HP δείχνει, πάντως, πως ευκαιρίες υπάρχουν και θα αυξηθούν στην περίπτωση που αυτή τη φορά προχωρήσουν με πρόγραμμα τα έργα αναβάθμισης του σιδηροδρομικού δικτύου. Ο,τι δεν έκαναν τόσα χρόνια οι Ελληνες, ανέλαβαν να το κάνουν οι Κινέζοι…

Ενα πρωινό. Στη Βραζιλία

Η 12η Μαίου του 1978 έμοιαζε μια ακόμα ήσυχη ημέρα στη Βραζιλία, υπό τη χούντα των στρατιωτικών. Οι εργάτες στο εργοστάσιο της Scania στο Σάο Μπερνάρντο είχαν άλλη άποψη μολονότι οι απεργίες ήταν απαγορευμένες από το 1964. Είχαν μάθει πως η χούντα θα ανακοίνωνε την ίδια ημέρα «μαγειρεμένα» οικονομικά μεγέθη (στοιχεία για τον πληθωρισμό) ώστε να δείξει πως το κόστος ζωής είναι χαμηλό. Στις 7 το πρωί, με την πρώτη βάρδια, οι εργαζόμενοι αρνήθηκαν να πάνε στα πόστα τους. Στις 8  ειδοποίησαν τον πρόεδρο των εργατών μετάλλου του Σάο Μπερνάρντο ο οποίος λίγο αργότερα πήγε στο εργοστάσιο. Οταν η εταιρεία του ζήτησε να πείσει τους εργαζόμενους να πιάσουν δουλειά, ο πρόεδρος αρνήθηκε. Το όνομά του ήταν Λουίζ Ινάθιο Λούλα Ντα Σίλβα.

Το περιστατικό, που περιγράφεται στο εξαιρετικό βιβλίο «Why Nations Fail» («Γιατί τα Εθνη Βουλιάζουν»), δείχνει πως η ανάσταση του εργατικού κινήματος στη Βραζιλία, υπό τον Λούλα, που έγινε πρόεδρος της χώρας έπειτα από σχεδόν 25 χρόνια, οδήγησε σε μια αλυσιδωτή αντίδραση. Οδήγησε σε αυτό που ο Φερνάρντο Ενρίκε Καρντόζο, ο οποίος κέρδισε τον Λούλα σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις πριν ο τελευταίος καταφέρει να εκλεγεί πρόεδρος το 2002, στην «επανεκκίνηση της κοινωνίας» με τη συμμετοχή όλων: των επαγγελματικών οργανώσεων, των συνδικάτων, της εκκλησίας, των μαθητών και των άλλων κοινωνικών κινημάτων. Κινητοποίηση που έγινε όχι για τη διατήρηση των κεκτημένων προνομιούχων ομάδων της κοινωνίας, όπως συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα, αλλά για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής και των απολαβών ολόκληρου του πληθυσμού. Το «Κόμμα των Εργαζομένων» που ιδρύθηκε λίγους μήνες μετά το επεισόδιο στο εργοστάσιο της Scania ήρθε να καλύψει τις διεκδικήσεις αυτών των ομάδων και την τελευταία δεκαετία βρίσκεται στην εξουσία.

Η περίπτωση της Βραζιλίας δείχνει πως η χώρα άρχισε να βγαίνει από τον οικονομικό μαρασμό όταν η κοινωνία το αποφάσισε και όχι μέσω της ξένης βοήθειας και των δανεικών. Τα οφέλη που είχε η οικονομία της χώρας τα τελευταία 12 χρόνια ήταν αποτέλεσμα των προσπαθειών μιας κοινωνικής συμμαχίας. Η ευημερία δε μπορεί να επιτευχθεί με τα φορομπηχτικά μέτρα και τις εκατοντάδες παρεμβάσεις που προβλέπουν τα μνημόνια. Οι λίστες που μας κουνάει ο κ. Τόμσεν του ΔΝΤ (με τις εκκρεμότητες που αν επιληθούν θα μας καταστήσουν επίγειο παράδεισο) αποτελούν μια συνταγή που έχει αποτύχει παντού. Τα στελέχη των διεθνών οργανισμών το γνωρίζουν, αλλά συνεχίζουν να παπαγαλίζουν τα ίδια και τα ίδια γιατί εξασφαλίζουν παχυλές χρηματοδοτήσεις και υψηλούς μισθούς. Η επιστροφή στην ευημερία είναι δικό μας ζήτημα.