90 χρόνια φαγούρα

Φόρους πληρώνουν «μόνον οι έχοντες ανεπτυγμένον πολύ το συναίσθημα του προς εαυτούς και την πατρίδα καθήκοντος ή εκείνοι όσων η φορολογητέα ύλη, εμφανής ούσα, δεν αποκρύπτεται», έλεγε στα 1924 ο Δημήτριος Τανταλίδης ο οποίος πέντε χρόνια νωρίτερα, ως υπουργός Οικονομικών, είχε εισαγάγει το φόρο επί των εταιρικών κερδών. Σχεδόν 90 χρόνια μετά τίποτα δεν έχει αλλάξει. Μόνο οι μισθωτοί, που αδυνατούν να κρύψουν τα έσοδά τους, πληρώνουν φόρους. Σίγουρα θα υπάρχουν και ορισμένοι πατριώτες μεταξύ των περίπου 37.000 Ελλήνων (70.000 με διόρθωσε ο εξαιρετικός @Voltairos) που δηλώνουν έσοδα άνω των 80.000 ευρώ.

                Επί σχεδόν δύο χρόνια η κυβέρνηση επαναλαμβάνει τα ίδια βαρύγδουπα, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Αν περιμένει ένα – δύο χρόνια ακόμα δεν θα χρειάζεται να ανησυχεί για το φαινόμενο: Η φοροδιαφυγή θα έχει εκλείψει, μαζί με την οικονομία… Δεν μπορείς, βέβαια, να έχεις και πολλές ελπίδες από την κυβέρνηση η οποία είχε εξαγγείλει πως θα έπιανε τις παράνομες πισίνες, μέσω δορυφόρου (με το πρόγραμμα Google Earth!). ‘Η την κυβέρνηση που είχε παρουσιάσει τυχαία λίστα δήθεν «γιατρών του Κολωνακίου» στην οποία είχαν στριμώξει από φοροφυγάδες με offshore εκατομμυρίων μέχρι επαγγελματίες που δεν είχαν γράψει δύο αράδες στο βιβλίο εσόδων – εξόδων.

                Τώρα λοιπόν που ετοιμάζεται το νέο φορολογικό πλαίσιο (το σταθερό φορολογικό που είχαν εξαγγείλει άλλαξε 5 – 6 φορές από τότε!), το υπουργείο Οικονομικών μπορεί να επικεντρωθεί σε δύο «μέτωπα» που, κατά περίεργο τρόπο, καθυστερούν: Στην οργάνωση των εφοριών και στην τεχνολογική αναβάθμιση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού.

Οποιος έχει πάει πρόσφατα σε εφορία θα έχει καταλάβει γιατί χρειάζεται οργάνωση και τεχνολογική αναβάθμιση: Οι τελευταίοι των Μοϊκανών, οι χιλιάδες που εξακολουθούν να εργάζονται σ’ αυτό το κλίμα της σήψης, ενίοτε ζητούν τη βοήθεια του φορολογούμενου για να βγάλουν άκρη από τη χαρτούρα.  Φορολογούμενος που είχε κάνει ένα λάθος στη δήλωση ξόδεψε 3 ώρες στην εφορία για να βοηθήσει τον ταλαίπωρο υπάλληλο να βρει τα χαρτιά.

 Πως να μη γελάει ο συγκεκριμένος πολίτης, αλλά και όσοι επισκέπτονται τις ΔΟΥ, όταν ακούει για «διασταυρώσεις» (πόσους μήνες χρειάζονται αφού διαθέτουμε τεχνολογικό σύστημα; Πόρτα – πόρτα πηγαίνουν οι ελεγκτές;) και για τους «ράμπο με τα laptop»; Γνωρίζει πως δεν επικοινωνούν ηλεκτρονικά ούτε ο πρώτος με το δεύτερο όροφο της εφορίας! Οτι το περίφημο περιουσιολόγιο δημιουργείται εδώ και καμία δεκαριά χρόνια. Οτι το σύστημα για τον έλεγχο της λαθρεμπορίας καυσίμων σχεδιάζεται δύο δεκαετίες. Οτι δεν υπάρχει σοβαρή τεχνολογική διασύνδεση με τις τράπεζες για τη διασταύρωση με στοιχείων. Οτι ακόμα και το νέο Taxis πρέπει να αναβαθμιστεί για να καλύπτει τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου συστήματος φορολογίας.

Κανένα τεχνολογικό σύστημα και κανένα μοντέλο οργάνωσης δε μπορεί, πάντως, να αντιμετωπίσει τον κυκεώνα ρυθμίσεων, ενίοτε αλληλοσυγκρουόμενων, του ελληνικού φορολογικού πλαισίου. Επί δύο χρόνια η κυβέρνηση υπόσχεται την απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου. Μέχρι σήμερα, απλά προωθεί ρυθμίσεις που επιτείνουν τη σύγχυση και προσφέρουν εύκολη δουλειά στους λογιστές. Ακόμα και με συνοδεία λογιστή, οι φορολογούμενοι γνωρίζουν πως πολλά ζητήματα είναι ακόμα και σήμερα «θέμα ερμηνείας», αν με εννοείτε…

Το ΕΣΠΑ και το «Σχέδιο Μάρσαλ»

Βαπτίζουν το ΕΣΠΑ σε «Σχέδιο Μάρσαλ» με την κυβέρνηση να επιμένει πως έρχεται πακτωλός ευρώ. Δεν εξηγεί, όμως, για ποιο λόγο αφαιρέθηκαν οι λέξεις «Σχέδιο Μάρσαλ» από το τελικό κείμενο των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής μολονότι υπήρχαν στις πρώτες εκδόσεις που διέρρευσαν στο διεθνή Τύπο. Μάλιστα, στο τελικό κείμενο αναφέρονται γενικόλογες διακηρύξεις των Κοινοτικών περί ανάγκης ανάπτυξης της Ελλάδας και θεωρείται πως η χώρα μας χρειάζεται «Τεχνική Βοήθεια» για την αξιοποίηση των υφισταμένων κονδυλίων που λαμβάνει μέσω του ΕΣΠΑ.

Αλλά και στη συνέντευξη τύπου μετά τη σύνοδο της Πέμπτης, δεν αναφέρθηκε κάποιος, πλην του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, σε «Σχέδιο Μάρσαλ». Αντίθετα, υπονοήθηκε πως η Ελλάδα αδυνατεί να απορροφήσει τα δισεκατομμύρια ευρώ του ΕΣΠΑ και – κατόπιν εισήγησης του ΔΝΤ – αποφασίστηκε να υπάρξει «Τεχνική Βοήθεια» προκειμένου να ξεμπλοκάρουν τα έργα και τα υπόλοιπα προγράμματα που βαλτώνουν στα υπουργεία. Μάλλον δεν είχαν διαβάσει την ανακοίνωση του υπουργού Ανάπτυξης Μιχ. Χρυσοχοϊδη σύμφωνα με την οποία με ένα ταξίδι στις Βρυξέλλες είχε καταφέρει να ξεμπλοκάρει 14 δισ. ευρώ! Στην πραγματικότητα ήταν μια ακόμα βαρύγδουπη ανακοίνωση ανευ αντικρύσματος για την αγορά που στενάζει και έχει στην κυριολεξία στεγνώσει από ρευστό.

Η ικανότητα διαπραγμάτευσης της κυβέρνησης περιορίζεται όσο η απορρόφηση κοινοτικών πόρων μέσω του ΕΣΠΑ μένει στις ανακοινώσεις. Οι ευρωπαίοι γνωρίζουν πως υπάρχουν δισεκατομμύρια «παρκαρισμένα» τα οποία η Ελλάδα αδυνατεί να απορροφήσει. Καθυστερεί, είτε επειδή δε μπορεί να βάλει την εθνική συμμετοχή (με καθυστέρηση μηνών συμφωνήθηκε να περιοριστεί ελαφρώς), είτε επειδή η κυβέρνηση επί δύο χρόνια έχει καταργήσει τους μηχανισμούς του ΕΣΠΑ και υποτίθεται πως φτιάχνει καινούργιους που θα απογειώσουν την απορρόφηση… Προ έτους ψήφισε, μάλιστα, και νόμο μέσω του οποίου θα εκτοξεύονταν το ΕΣΠΑ, αλλά στο τέλος η χώρα μας κατέστη ουραγός της Ε.Ε. με βάση την απορρόφηση κονδυλίων.

Οι γνωρίζοντες εκτιμούν πως οι Γερμανοί και άλλοι εταίροι ζήτησαν να βγει από το κείμενο η αναφορά στο «Σχέδιο Μάρσαλ» γιατί θυμήθηκαν πως έχουν μοιράσει δισεκατομμύρια τα τελευταία 20 χρόνια π.χ. για τον ΟΣΕ χωρίς να έχει τελειώσει ούτε το τμήμα Αθήνα – Θεσσαλονίκη! Συνεπώς, πιστεούν πως πρέπει να αλλάξουν οι μηχανισμοί παρακολούθησης των έργων που υλοποιούνται με κοινοτικό χρήμα. Και δεν έχουν διάθεση να ξοδέψουν περισσότερα απ' όσα ήδη συνεισφέρουν στον κοινοτικό προϋπολογισμό για το φτωχότερο Νότο της Ε.Ε.

Τα βασικά σημεία της συμφωνίας – Νέα Εκδοση

Οι λεπτομέρειες της προχθεσινής συμφωνίας για το ελληνικό χρέος βγαίνουν σιγά – σιγά στην επιφάνεια. Αρκετά σημεία δεν έχουν ξεκαθαριστεί αλλά σήμερα η εικόνα είναι περισσότερο ξεκάθαρη. Βαθύ σκοτάδι εξακολουθεί να καλύπτει το θέμα των εγγυήσεων που «ζητούν δύο χώρες» όπως είπε την Πέμπτη ο Γ. Παπανδρέου. Γενικόλογες είναι και οι διατυπώσεις για την ανάγκη ενίσχυσης της ανάπτυξης και των επενδύσεων στην Ελλάδα.

Το συνολικό πακέτο προσεγγίζει τα 158 δισ. ευρώ, με περίπου 49 δισ. να αποτελούν τη συνδρομή του ιδιωτικού τομέα (37 δισ. μέσω τεσσάρων διαφορετικών μηχανισμών και 12 δισ. μέσω επαναγοράς ελληνικών ομολόγων). Συνεπώς, απομένουν 109 δισ. τα οποία θα προέλθουν από τη διμερή βοήθεια των κρατών – μελών της Ευρωζώνης. Αν συνυπολογίσουμε τα περίπου 45 δισ. που δεν έχουμε πάρει από το πρώτο πακέτο, τότε η νέα συνδρομή των εταίρων μας ανέρχεται σε 64 δισ. ευρώ.

Οι ιδιώτες θα συμμετάσχουν μέσω τεσσάρων διαφορετικών μηχανισμών (τρεις μορφές ανταλλαγής ομολόγων και μία που προβλέπει επιμήκυνση του χρόνου λήξης ομολόγων). Οι τέσσερις μηχανισμοί είναι: α) Ανταλλαγή ομολόγων με 30ετή "εργαλεία" χωρίς μείωση ονομαστικής αξίας, β). Ανταλλαγή με μετακύλιση ελληνικών κρατικών ομολόγων σε 30ετή "εργαλεία" χωρίς μείωση ονομαστικής αξίας, γ). Ανταλλαγή με 30ετή "εργαλεία" με μείωση ονομαστικής αξίας και δ). Ανταλλαγή με 15ετή "εργαλεία" με μείωση ονομαστικής αξίας. Οι επενδυτές θα επιλέξουν ισομερώς μεταξύ των τεσσάρων λύσεων, με το μέσο «κούρεμα» να προσεγγίζει το 21%.

Το ευρωπαϊκό ταμείο χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (EFSF) θα παρέχει νέα δάνεια με διάρκεια από 15 έως 30 έτη, με περίοδο χάριτος 10 ετών, ενώ το επιτόκιό τους θα μειωθεί κατά σχεδόν δύο μονάδες σε περίπου 3,5%. Η περίοδος αποπληρωμής των σημερινών δανείων από το EFSF ήταν 7,5 χρόνια. Οπως είπε σήμερα ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, με τη νέα συμφωνία μειώνονται οι ετήσιες αποπληρωμές κατά τρία δισ. ευρώ.

Με βάση το συνολικό πακέτο (συμμετοχή ιδιωτών, νέα δάνεια, κλπ) το δανειακό βάρος της χώρας μας περιορίζεται κατά 55 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 24% του ΑΕΠ. Το μέσο κόστος εξυπηρέτησης του ελληνικού χρέους για τα επόμενα 40 χρόνια κυμαίνεται πέριξ του 5% είπε το πρωί ο πρωθυπουργός.

Περίπου 35 δισ. θα διατεθούν (αν χρειαστεί) μέσω του EFSF για να στηριχθεί η ρευστότητα των τραπεζών. Στην ουσία πρόκειται για μηχανισμό που υποκαθιστά την απόφαση της ΕΚΤ να μη δέχεται ως εγγυήσεις ομόλογα που έχουν υποβαθμιστεί στην κατηγορία «επιλεκτική χρεοκοπία» ή χαμηλότερα από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Η κυβέρνηση είναι αναγκασμένη να τηρήσει με ευλάβεια το Μεσοπρόθεσμο καθώς και το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων (που θεωρείτε εξωπραγματικό…). Οποιαδήποτε απόκλιση θα οδηγήσει σε πρόσθετα φορολογικά μέτρα ή άλλες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.

Η λαϊκή ορχήστρα Χρυσοχοϊδη και η αγορά

Οταν οι κάτοικοι του Μιλάνου αποφάσισαν το 1848 να σταματήσουν το κάπνισμα προκειμένου να πλήξουν την αυτοκρατορία των Αψβούργων εκεί που πονάει περισσότερο (στα φορολογικά έσοδα αφού ο καπνός είχε υψηλή φορολογία), οι Αυστριακοί εφάρμοσαν μία ιδιόμορφη μέθοδο προκειμένου να τους αντιμετωπίσουν.

 

Οι στρατιώτες της φρουράς του Μιλάνου γυρνούσαν στους δρόμους και στα καφενεία, κάπνιζαν και φυσούσαν τον καπνό αρωματικότατων πούρων στα μούτρα των στερημένων πολιτών! Μιλάμε για κανονικό βασανιστήριο, με δεδομένη την εξάρτηση που προκαλεί ο καπνός. Κάποια στιγμή ένας πολίτης πέταξε το πούρο του στρατιώτη και στα επεισόδια που ακολούθησαν σκοτώθηκαν έξι Ιταλοί και τραυματίστηκαν πενήντα.

 

Την ίδια ακριβώς μέθοδο βασανιστηρίων εφαρμόζει και ο υπουργός Ανάπτυξης Μιχ. Χρυσοχοϊδης έναντι των χιλιάδων επιχειρήσεων που βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Μία – δύο φορές την εβδομάδα περνάει από μπροστά τους κουνώντας έγγραφα με τα δισεκατομμύρια ευρώ που δήθεν ρίχνει άμεσα στην αγορά όταν όλοι γνωρίζουν πως οι επιχειρήσεις έχουν στεγνώσει από ρευστό και τρώνε τις σάρκες τους.

 

Αλλες δύο φορές εβδομαδιαίως εξαγγέλει νέα προγράμματα ενίσχυσης των μικρομεσαίων, των νέων, κλπ τα οποία υποτίθεται πως θα εφαρμοστούν «άμεσα». Το «άμεσα» συνήθως μεταφράζεται σε «κάποια στιγμή» όπως συνέβη αυτή την εβδομάδα με πρόγραμμα «Νέα – Καινοτομική Επιχειρηματικότητα» η έναρξη του οποίου μεταφέρθηκε από τον Ιούλιο στον Αύγουστο.

 

Στο μεσοδιάστημα ο υπουργός Ανάπτυξης διοργανώνει θριάμβους κατά το πρότυπο Ρωμαίων αυτοκρατόρων, με τελευταίο κρούσμα τους έξαλλους πανηγυρισμούς για τα 14 δισ. ευρώ του ΕΣΠΑ που δήθεν έχουν ξεμπλοκάρει έπειτα από επίσκεψή του στις Βρυξέλλες. Καλά, δεν τον έχουν ενημερώσει πως ακόμα και ο Ιούλιος Καίσαρ, ο οποίος γιόρτασε πέντε φορές το θρίαμβό του μέσα στον ίδιο μήνα, προσέφερε διαλλείμματα λίγων ημερών για να ξεκουραστούν οι πολίτες από το χειροκρότημα; Μόνο ο θρασύς Αύγουστος γιόρτασε με τρεις απανωτούς θριάμβους, σε τρεις διαδοχικές ημέρες, τις νίκες του στη Δαλματία, το Ακτιο και την Αλεξάνδρεια.

 

Δυστυχώς, ο Μιχ. Χρυσοχοϊδης εξακολουθεί να πιστεύει πως με επικοινωνιακή διαχείριση και τυμπανοκρουσίες θα καλυφθεί η αδυναμία του υπουργείου Ανάπτυξης να εκκινήσει το ΕΣΠΑ και να προσφέρει τα ελάχιστα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που κλείνουν κατά εκατοντάδες. Οι βαρύγδουπες εξαγγελίες για τα δισεκατομμύρια ευρώ που πέφτουν «άμεσα» στην αγορά, έχουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: Προσφέρουν ακόμα μεγαλύτερη απογοήτευση στους μικρομεσαίους επιχειρηματίες που αγωνίζονται για να διατηρήσουν θέσεις εργασίας.

 

Η ρευστότητα δεν ενισχύεται (όσο μπορεί να αυξηθεί με δεδομένη την κατάσταση του τραπεζικού συστήματος) δια των πολυσέλιδων ανακοινώσεων και των τηλεοπτικών εμφανίσεων. Ενισχύεται με τη στήριξη των ικανών ανθρώπων στη δημόσια διοίκηση που μπορούν και θέλουν να σπρώξουν το κάρο. Οχι με τη δημιουργία παράλληλων μηχανισμών στα υπουργεία με άλλοθι την παράκαμψη του διεθφαρμένου κατεστημένου. Ούτε με την εφαρμογή προγραμμάτων του ΕΣΠΑ τα οποία «κουμπώνουν» σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων και αποκλείουν π.χ. όλες τις εμπορικές εταιρείες.

 

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι η ραχοκοκκαλιά της οικονομίας και της κοινωνίας. Η αδυναμία της κυβέρνησης να προσφέρει τα ελάχιστα αυξάνει τον κίνδυνο πρωτόγνωρων κοινωνικών εντάσεων και περιορίζει τις ελπίδες ανάκαμψης. Αυτό το ξέρει ο κ. Χρυσοχοϊδης και αυτό προσπαθεί να καλύψει με τις εβδομαδιαίες εορταστικές εκδηλώσεις.

Μια πρώτη ανάγνωση του σημερινού σχεδίου για την Ελλάδα

Οι απανωτές εκδόσεις του κειμένου που μοιράστηκε μετά τη Σύνοδο Κορυφής δείχνουν πως οι αποφάσεις δεν ήταν εύκολες. Οι διατυπώσεις άλλαζαν από ώρα σε ώρα, κρίσιμα θέματα όπως οι εγγυήσεις που ζητούν δύο χώρες από την Ελλάδα πήγαιναν από το σημείο 3 των αποφάσεων στο σημείο 9, ενώ αρκετές λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν σήμερα. Χαρακτηριστικό της σύγχυσης που επικρατούσε ήταν και τα δεκάδες διαφορετικά νούμερα που κυκλοφορούσαν χθες το βράδυ.

Το νέο πακέτο χρηματοδότησης της Ελλάδας ανέρχεται σε 109 δισ. με τον ιδιωτικό τομέα να συμμετέχει σε πρώτο στάδιο με 37 δισ. ευρώ. Η συμμετοχή των ιδιωτών την περίοδο 2011 – 2020 αναμένεται να ανέλθει στα 150 δισ. ευρώ, σύμφωνα με δήλωση της γερμανίδας καγκελάριου Ανγκελα Μέρκελ. Από τις δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί προκύπτει πως οι ιδιώτες θα συμμετάσχουν μέσω τεσσάρων διαφορετικών μηχανισμών (τρεις μορφές ανταλλαγής ομολόγων και μία που προβλέπει επιμήκυνση του χρόνου λήξης ομολόγων).

Ο μέσος όρος των τεσσάρων μηχανισμών οδηγεί σε «κούρεμα» 21% της καθαρής τρέχουσας αξίας των ομολόγων που κατέχουν οι ιδιώτες επενδυτές. Οι ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν και στην επαναγορά ομολόγων αξίας 12,6 δισ. ευρώ. Ο Νικολά Σαρκοζί υποστήριξε πως το συνολικό πακέτο οδηγεί σε μείωση του χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ κατά 24 εκατοστιαίες μονάδες.

Η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία θα πληρώνουν επιτόκιο 3,5% για το πακέτο βοήθειας που έχουν λάβει από το μηχανισμό στήριξης, δηλαδή μία έως δύο μονάδες λιγότερες σε σύγκριση με τα επιτόκια που τις επιβαρύνουν σήμερα. Επίσης η περίοδος αποπληρωμής αυξάνεται από τα 7,5 χρόνια που είναι σήμερα σε 15 έως 30 χρόνια.

Προκειμένου να στηριχθεί η ρευστότητα των τραπεζών αποφασίστηκε να χρησιμοποιούν χρηματοοικονομικά εργαλεία τα οποία θα παραχωρούνται ως ενέχυρο στην ΕΚΤ και θα επιτρέπουν στα πιστωτικά ιδρύματα να έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια. Παράλληλα, μέσω του μηχανισμού στήριξης (EFSF), θα παρασχεθούν επαρκή κονδύλια για ενίσχυση των κεφαλαίων των τραπεζών στην περίπτωση που κριθεί απαραίτητο.

Ο μηχανισμός στήριξης ενισχύεται με νέες εξουσίες όπως η δυνατότητα να συμβάλλει στην κεφαλαιακή ενίσχυση των ευρωπαϊκών τραπεζών. Επιπλέον θα έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στην πρωτογενή αγορά και να αγοράζει ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά σε «εξαιρετικές» περιπτώσεις και μόνο μετά από έγκριση της ΕΚΤ. Κατά τον Νικολά Σαρκοζί οι αλλαγές οδηγούν στη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν και στην ανάγκη ενίσχυσης της ανάπτυξης και των επενδύσεων στην Ελλάδα. Η Κομισιόν θα δημιουργήσει «Ομάδα Δράσης» η οποία σε συνεργασία με την κυβέρνηση θα φροντίσει για τη διοχέτευση των κοινοτικών κονδυλίων σε τομείς που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, δημιουργούν θέσεις εργασίας και στηρίζουν την ανάπτυξη. Για το σκοπό αυτό δεν θα χρησιμοποιηθούν μόνο τα κονδύλια του ΕΣΠΑ, αλλά και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Η τεχνική βοήθεια θεωρήθηκε απαραίτητη καθώς τόσο το ΔΝΤ, όσο και η Κομισιόν, εκτιμούν πως η κυβέρνηση αδυνατεί να προωθήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.

Το κείμενο αναφέρει πως η Ελλάδα δεν απαλάσσεται από περαιτέρω εγγυήσεις με τον πρωθυπουργό να ξεκαθαρίζει πως δύο κράτη – μέλη επιμένουν. Ο τρόπος, το είδος και άλλες λεπτομέρειες για τις εγγυήσεις δεν έχει ξεκαθαριστεί είχε χθες το βράδυ ο Γ. Παπανδρέου.

Οταν συμβαίνει το αδιανόητο…

Τον Απρίλιο του 1989, η Αργεντινή βρίσκονταν στο μάτι του κυκλώνα. Η Παγκόσμια Τράπεζα είχε κόψει τη χρηματοδότηση επειδή η κυβέρνηση δεν είχε τιθασεύσει το χρέος, το τοπικό νόμισμα είχε χάσει το 64% της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα σε ένα μήνα, ενώ οι ιδιώτες επενδυτές έσπευδαν μακριά από τα κρατικά ομόλογα καθώς θεωρουσαν σίγουρο πως ο πληθωρισμός θα εξανέμιζε την αξία τους μέσα σε λίγες ημέρες.

Μια μόνο λύση έμενε στην πανταχόθεν βαλόμενη κυβέρνηση: Το τύπωμα χρήματος. Αλλά ακόμα και αυτό απέτυχε! Την Παρασκευή 28 Απριλίου 1989 συνέβη το αδιανόητο: η Αργεντινή έμεινε κυριολεκτικά χωρίς χρήματα! «Είναι τεχνικό πρόβλημα», δήλωνε ο αντιπρόεδρος της κεντρικής τράπεζας Ρομπέρτο Εϊλμπάουμ σε έκτακτη συνέντευξη τύπου. Το Νομισματοκοπείο είχε ξεμείνει από χαρτί και οι εργαζόμενοι είχαν προχωρήσει σε απεργία! «Δεν ξέρω πως θα το κάνουμε, αλλά τα χρήματα πρέπει να είναι εδώ την Δευτέρα» υποστήριζε κάθιδρος.

Κάποια χρήματα ήρθαν την Δευτερα, αλλά ο μεγάλος κατήφορος είχε αρχίσει: 12 χρόνια μετά, στις 23 Δεκεμβρίου του 2001, έπειτα από μια χρονιά που το ΑΕΠ είχε υποχωρήσει κατά 12%, η κυβέρνηση ανακοίνωσε στάση πληρωμών για το εξωτερικό της χρέος, στη μεγαλύτερη χρεοκοπία της ιστορίας. Είχαν προηγηθεί δύο πακέτα στήριξης από το ΔΝΤ, το οποίο είχε αρνηθεί μια τρίτη διάσωση.

Η παραπαίουσα πολιτική τάξη της Ευρώπης έχει μάλλον ξεχάσει την εμπειρία της Αργεντινής και τη δύναμη του τυχαίου: Με τις οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου και της Ιρλανδίας να κινούνται σε τεντωμένο σχοινί, η καθυστέρηση στην επίλυση της κρίσης μπορεί ανά πάσα στιγμή να οδηγήσει στο αδιανόητο: Ενα τυχαίο γεγονός, ένας "μαύρος κύκνος", μπορεί πλέον να προκαλέσει το ντόμινο καταστροφής που θέλουν να αποφύγουν στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο.

Τώρα καταλαβαίνουν και τα "γεράκια" που συμβουλεύουν την γερμανίδα καγκελάριο Μέρκελ πως η κωλλυσιεργεία ενάμισι έτους δεν οδηγεί πουθενά. Γιατι; Μα γιατί οι αγορές πιστεύουν πως οι εξαγγελίες των πολιτικών είναι φτερό στον άνεμο.

Αυτό που πέρυσι αποκλείονταν ως αδιανόητο, όπως η χρεοκοπία (επιλεκτική ή όπως αλλιώς τη βαπτίζουν), τώρα θεωρείται σχεδόν δεδομένο! Αυτό που πέρυσι θεωρούνταν προσβλητικό για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, όπως η έξοδος ενός κράτους – μέλους από την Ευρωζώνη, τώρα σιγοψυθιρίζεται στα γραφεία των τραπεζικών κολοσσών.

Οσο μεγαλύτερη η καθυστέρηση, τόσο πιο περίπλοκο το πρόβλημα. Η «ελληνική ίωση», την οποία υποτίθεται πως θα είχαν απομονώσει οι Γερμανοί μέσα σε λίγους μήνες (στοιχημάτισαν στο ότι θα καταφέρουν περιορίσουν την κρίση χρέους στο Αιγαίο), έχει μετατραπεί εδώ και μήνες σε επιδημία. Και η φαρμακευτική αγωγή είναι πλέον τόσο σύνθετη που αυξάνουν οι πιθανότητες ατυχήματος.

Με δεδομένες τις ακροβασίες του Βερολίνου, την ανικανότητα και τον πολιτικό τυχοδιωκτισμό κάποιων Ευρωπαίων ηγετών, ολοένα και περισσότεροι στοιχηματίζουν πως το αδιανόητο θα συμβεί. Ποιος θα είναι ο επόμενος «μαύρος κύκνος» στον οποίο θα επενδύσουν οι κερδοσκόποι; Μήπως είναι η ανεξέλεγκτη χρεοκοπία ενός κράτους – μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης; Μήπως είναι η διάλυση της Ε.Ε.; «Μα αυτό είναι αδιανόητο» θα πουν κάποιοι…

Δεν κάνουν μεταρρυθμίσεις – Απλώς ψηφίζουν νόμους

Μια πρόχειρη ανάγνωση της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία των αλλαγών που προωθεί η κυβέρνηση μπορεί ανησυχήσει και τον πλέον καλόπιστο. Είναι πλέον εμφανές πως δεν προωθούν μεταρρυθμίσεις. Απλώς ψηφίζουν νομοσχέδια, τα περισσότερα από τα οποία περιλαμβάνουν τυχαία χρονοδιαγράμματα για σειρά κρίσιμων αλλαγών. Αυτά τα τυχαία χρονοδιαγράμματα παρουσιάζονται ως δεσμευτικά, ενώ τόσο η κυβέρνηση, όσο και η Τρόικα γνωρίζουν πως είναι αδύνατο να τηρηθούν. Με ευλάβεια υλοποιούνται μόνο τα φοροεισπρακτικά μέτρα που έχουν φέρει τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά σε απόγνωση.

Τα στελέχη της Τρόικας βαθμολογούν, μάλιστα, θετικά, έστω με 5 (με τη βάση, δηλαδή), νομοσχέδια τα οποία ψηφίστηκαν, αλλά δεν εφαρμόζονται γιατί απουσιάζει πλήθος υπουργικών αποφάσεων, εγκυκλίων, προεδρικών διαταγμάτων και ότι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις – από την απελευθέρωση της αγοράς φορτηγών δημοσίας χρήσεως και ταξί μέχρι τις ιδιωτικοποιήσεις – ο νόμος ψηφίζεται, η κοινωνία αναστατώνεται για 3 – 4 εβδομάδες και στο τέλος μένουμε στα ίδια.

Στο μεσοδιάστημα έχουν ανακοινωθεί διάφορα βαρύγδουπα για την Δανία του Νότου και για την Ελλάδα της Δημιουργίας. Ομως, «ο δρόμος του Aύριο, οδηγεί στο Ποτέ» και αυτό είναι το μοτό της κυβέρνησης στα περισσότερα κρίσιμα μεταρρυθμιστικά μέτωπα.

Πάρτε, για παράδειγμα, την απελευθέρωση των ταξί. Υποτίθεται πως ισχύει από 2 Ιουλίου αφού ο νέος υπουργός Υποδομών Γ. Ραγκούσης δεν θα εφαρμόσει όσα σχεδίαζε ο προκάτοχός του Δημ. Ρέππας μέσω των οποίων στην ουσία η αγορά δεν απελευθερώνονταν! Αλλά ούτε και η μη ρύθμιση Ραγκούση αλλάζει κάτι αφού απουσιάζει το θεσμικό πλαίσιο (υπουργικές αποφάσεις, κλπ) και πρέπει να περιμένουμε μερικές εβδομάδες.

Και στην περίπτωση των ταξί, η ασάφεια για το τι ακριβώς θα ισχύει και η αγωνία για το πότε θα εφαρμοστεί προκαλούν εντάσεις που η κυβέρνηση θα μπορούσε να αποφύγει αν πίστευε στις αλλαγές, είχε συζητήσει με την αγορά και τις είχε προχωρήσει στο χρονοδιάγραμμα επί του οποίου δεσμεύθηκε.

Το ίδιο ακριβώς μοντέλο εφαρμόζεται και στις ιδιωτικοποιήσεις τις οποίες περιμένουμε εδώ και περίπου δύο χρόνια. Τώρα η κυβέρνηση δεσμεύθηκε σε ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα τα οποία κινδυνεύουν να μετατρέψουν μια πρωτοβουλία εξυγίανσης του δημοσίου σε ξεπούλημα. Οσοι γνωρίζουν, προσπερνούν τις σελίδες που φιλοξενουν το χρονοδιάγραμμα ιδιωτικοποιήσεων με ακρίβεια τριμήνου.

Πριν καν ξεκινήσει η εφαρμογή του μεσοπρόθεσμου το δήθεν ασφυκτικό πλαίσιο έχει παραβιαστεί. Ποιος πιστεύει πως ο ΟΠΑΠ θα πωληθεί εντός του 3ου τριμήνου όταν δεν έχει καν ξεκινήσει η διαγωνιστική διαδικασία; Εδώ ούτε τα έσοδα από την πώληση του ΟΤΕ, που είχαν εγγράψει στο δεύτερο τρίμηνο, δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν αν και υπάρχει ενδιαφέρον από την Deutsche Telekom. Τελικά το ποσοστό του ΟΤΕ μεταβιβάστηκε στις αρχές Ιουλίου. Έχουν προβλέψει έσοδα 5 δισ. από ιδιωτικοποιήσεις σε 5 μήνες, νούμερο που θεωρήθηκε ρεαλιστικό από την Τρόικα όταν επί σχεδόν δύο χρόνια τα συνολικά έσοδα από πώληση κρατικής περιουσίας είναι μηδέν. Η Τρόικα θεωρεί λογικό πως η ίδια κυβέρνηση θα πραγματοποιεί σχεδόν μία ιδιωτικοποίηση την εβδομάδα μέχρι το τέλος του έτους!

Εαν στο …ολιγομελές κυβερνητικό σχήμα δεν προστεθεί ένα υπουργείο υπεύθυνο για την προώθηση των εγκυκλίων / υπουργικών αποφάσεων που επιτρέπουν την εφαρμογή των νόμων και τη σχετική τήρηση χρονοδιαγραμμάτων δεν έχουμε ελπίδα!